તરસને છેડે તમારૂં ઘર છે
પરતના રસ્તાઓ તરબતર છે

રવિ વિરહનો હજુ તપ્યો ના
મધુરી ઝાકળ ભર્યા અધર છે

તમે નિભાવી’તી બેવફાઈ
વફા અમારીયે ધરકધર છે

નજરથી પી ને રહો છો મયકશ
અદા છે એવી, કે કરકસર છે..!!

ન શબ્દ ટહુકા, ન કોઈ કલરવ
અહિં કબરમાં વસ્યું નગર છે..

દર્પણમાં ટગરાતાં રહેવું રહેવા દેજો
ખુદને ખુદથી છળવા દેવુ રહેવા દેજો

નખરાં, છણકા, ઝખ્મો, ગુસ્સો, જુઠ્ઠા સોગન
ગમતાનુ સઘળુંયે સહેવું રહેવા દેજો

પડઘાતી છાતી રાખીને ખુલ્લું બોલો
કાના ફુસી કરતાં કહેવું રહેવા દેજો

ચંચળતા ઝરણાની માફક રાખો, કિંતુ
અથડાતાં કુટાતાં વહેવું રહેવા દેજો

શ્વાસોના લીધાં દીધાંના સોદા કરતાં
એમા પણ વળતરનું લેવું રહેવા દેજો

હલ્લેસું એક તારી ’હા’ નું
ભવસાગર તરવાનુ બહાનુ

વિશ્વાસે વાવેલા વૃક્ષે
પંખી એક બેઠું શંકાનુ

અરધી રાતે શમણું સળગ્યું
સોનેરી મારી લંકાનું

મયખાને જઈને મૌલાઓ
સરનામુ પુછે અલ્લાનુ

અવતરવાનુ રોતા રોતા
અવગત થાવું છપનું છાનુ

અટકળની નગરીમાં હાલો
ના કરવાનુ કરવા ચાલો

અંધારે અવસર ઉજવવા
પડછાયાનો છેડો ઝાલો

પર્વત દ્વારા તરછોડાયો
પડઘો અમને ભારે વ્હાલો

મુઠ્ઠી મૃગજળ રણમાં નાખી
હરણાની હેરતને મ્હાલો

ગીરવે મુકી દીધાં સૌએ
મંજીરા, વિણા, કરતાલો

શબ્દનું એક બીજ મેં વાવ્યું હતું કાગળ ઉપર
એ ગઝલનું વન થશે, નહોતી ખબર, આગળ ઉપર

ઓ પડ્યો..હમણા પડે....એવું રચીને ના પડે
શું ભરોસો રાખવો એ તરકટી વાદળ ઉપર

તું સમયના સુર્યને વળગી રહે તો શું કરૂં ?
મેં લખ્યા’તા પ્રેમપત્રો મખમલી ઝાકળ ઉપર

એ હવે માહિર છે પગની દબાતી ચાલના
કાન સરવા રાખજે બસ દ્વારની સાંકળ ઉપર

પ્રેમમાં ડૂબી ગયાના પાળિયા ઉપર લખો
મીણબત્તી ઓગળી, સળગી સતત, આ સ્થળ ઉપર

"મતલાથી મક્તા સુધીની ક્ષણને પરખો
શબ્દોમાંથી નીતરતી સમજણને પરખો

ગોધૂલીમાં વાંસલડી પાછળ ઘેલી થઈ
રાધાને પગ ચોંટેલી રજકણને પરખો

નિ:સ્સાસા પહેરી શું ઉભા દરપણ સામે
ફાટેલા, પણ અંદરના બચપણને પરખો

પર્વત બોદો છે કે મારી નિયત નબળી
પડઘા ના પડઘાવાના કારણને પરખો

પ્રગટીને આથમતી જ્વાળાને વિસરીને
હૈયામા સચવાયેલા આ જણને પરખો"

એ ખુદા તારી ખતા છું
એટલે તો રિક્તતા છું

સાવ ભાંગીને ભુકેલી
હું બિચારી શિષ્ટતા છું

દુશ્મનીમાં પણ ખિલેલી
જળ કમળવત મિત્રતા છું

લાગણી બરછટ ભલે હો
પ્રેમ કેરી સ્નિગ્ધતા છું

દિવ્ય ચક્ષુ છે અમારા
ક્યાંક ગાંધારી, છતાં છું

અમે જો આંગળી થઈએ, તમે પર્વત થજો
જશું લઈ કાશીએ ગરદન, પછી કરવત થજો

કરો જો પ્રેમ, તો ભરચક્ક છલોછલતો કરો
મદિરા ના, વધેલી જામમાં નહીંવત, થજો

ભરી મહેફિલ મહીં વરતો તમે, છો પારકું
મળો જો સામસામે તો જરા અંગત થજો

ખૂટે આ શ્વાસ આખર, નામ પણ વિસરાય છે
ગઝલ બેચાર મુકી જઈ, પછી શાશ્વત થજો

ઉપાડી, કાફલો આખો જશે અમને, સનમ
તમે પણ, સમ અમારાં, હમસફર અલબત થજો

ज़मानागौरसेसुनतारहाथागुफ्तेगु
सुनाहैआपकीभीथीयहीतोआरझु

थमादीजिंदगीसारीहमेउनकेलिये
हमेतोचाहीएथेएखुदाबसचारसू

खुदाकेनामपेक़तराभीमयकानामिला
चलेहमआजमयखानेसेहोबेआबरू

फरकक्याआपमेंऔरआयनेमेंहैभला
कहादिदारकोआनापडेगारूबरू

दरोदिवारकोमद्देनज़ररखनाजरा
यहांतस्वीरतेरीभीलगेगीहुबहु

गौरसे=ध्यानसेचारसू= चारदिन, क़्तरा=बूंद,
दिदारको=मिलनेकोमद्देनज़र=ध्यानमेंरखना

શબ્દને બોળી જુઓ
જામમાં ઘોળી જુઓ

મૌનને ખોલી જરા
હોઠ પર તોળી જુઓ

નામ અફવાનું દઈ
વાત ફંગોળી જુઓ

શાંત પાણી પ્રેમના
સંશયે ડહોળી જુઓ

જાગતાં સુનારને
સહેજ ઢંઢોળી જુઓ

છલનાનું સરનામુ પુછો દર્પણને
મૃગજળનું પુછી લીધું છે કણકણને

ચહેરાની કરચલ્લી ઉપર ના જાશો
મ્હોરૂં મેં પહેરાવ્યું છે એક બચપણને

ગીતા પર મુકતા પહેલા એ હાથોની
સમજાવી દીધી લાગે છે, સમજણને

ઉગતો છું, ગઝલો વાંચીને મહેફિલમાં
દાદોના હાકોટા માનુ, ચણભણને

ઘટનાની માળા ફેરવતો હાથોમાં
જીવતો હું તારી ને મારી ક્ષણક્ષણને

શ્વાસોના તાણા વાણાને તોડીને
છોડાવો આ જીવતર જેવા વળગણને

હજી સહેજ પરબિડીયુ ખોલતો જ્યાં
ખબર નહીં આ મન ઉડતું આભમાં ક્યાં

ઘરે ટોડલા પર હશે ધૂળના થર
રજે રજમાં બચપણ ગુજાર્યું મળે ત્યાં

હશે મેં જ ખેંચેલી લક્ષ્મણની રેખા
કદાચિત તમોને એ રેખાએ રોક્યા

તમે સ્વપ્નનું રૂપ લઈને વિહરતા
અમે આંખ ખુલ્લીએ હર રાત ઝંખ્યા

વૃક્ષોની પીડાઓ લઈને પાન ખરે છે
કૂંપળ ઉપર મોટેરો અહેસાન કરે છે

ફુલોને તો આપવિતી કહેવી’તી, કિંતુ
ઉપરછલ્લો પતંગિયાઓ કાન ધરે છે

મૈકશ મળતા એવું ભાસે જાણે, સાકી
બેઈમાનોની પ્યાલીમાં ઈમાન ભરે છે

ખુલ્લી રાખો સાંકળ, ક્યારે નીકળી જાશે
જીવતર નામે સૌ સૌને મહેમાન, ઘરે છે

પથ્થર થા, કે પથ્થર વચ્ચે હોવા જેવું
ઈશ્વર અલ્લા નામે ક્યાં ઈન્સાન ડરે છે..?

તરસની હતી ચોતરફ બોલબાલા
ન સાકી, મદિરા ન છલકાતાં પ્યાલા

ચરણ તો સતત પંથ કાપ્યા કરે છે
તમે વેડફો છો દિવસ રાત ઠાલાં

તમારા જ પડઘા પડે છે નિરંતર
ચલાવો છતાં મૌનની પાઠશાલા..!!

કરૂં કેમ સાબિત તમોને હું કાતિલ
નજરથી ચલાવો તમે તીર ભાલા

નશો દુશ્મનીનો ચડ્યો દોસ્ત તારી
ખબરદાર, ઉચ્ચારતાં શબ્દ "વ્હાલા"

ક્ષણ ક્ષણના સરવાળા કરતા શેષ વધે, એ ઘટના
ઘટનાઓ જે જીવતરમાંથી બાદ થતી, એ સપના

તૃષ્ણા નામે સરવર છલકે મૃગજળથી, એ ભ્રમણા
દર્પણમાથી આખે આખી બહાર ઝરે તે છલના

મયખાને વ્યવહારો ચાલે સુખદુ:ખના મૈકશના
મસ્જિદમાં સૌ ખુદને કાજે આવે શું એ ખપના।?

શ્વાસોની પગથારે ચાલો વાટ હવે ગઈ ખુટી
અજવાળી પાંખોએ ફરશું ફેરાઓ ભવભવનાં

અમથો વાલમ આંટો દેજો, વ્હાલપની નગરીમાં
રસ્તા મહેકે લાગણીઓના ગુલમહોરે રગરગના
ડો. નાણાવટી

ઢળે સુરજ, ને પડછાયો મારો લંબાતો
અડી ક્ષિતીજને, માઝમ રાતો થઈ પડઘાતો

હજી તમારા હાથોને સ્પર્શું છું ત્યાં તો
વગર પૂનમનો હૂંફાળો દરિયો ઘુઘવાતો

અમે તમારા પાને પાના વાંચી જાતાં
તમે અમારા કાગળને જોતા અછડાતો

ભલે નુપૂર ના પહેરો અરધી રાતે તો પણ
મને દબાતાં પગલે પણ પગરવ સંભળાતો

વિતે, હ્રદયમાં વસવા સહુના, જીવતર આખું
જરાક અમથી કાંડીએ માનવ વિસરાતો

ડો. નાણાવટી ૨૨-૩-૧૨

આપણાં સંબંધના સોગન, હવે
"ગાંઠમાં બંધાઈ જાવું પાલવે"

પાંખડી પણ સાવ પાખંડી હતી
બે ઘડી પણ ઓસનું ન સાચવે

બે’ક પ્યાલી ઠાલવી મૈકશ બધાં
પોતપોતાની વ્યથાઓ ઠાલવે

આખરે, ઈર્શાદ પરણાવે, રદિફ
કાફિયા સાથે, ગઝલને માંડવે

લાશને સળગાવવામાં સૌ સગા
સહેજ પણ સૌજન્યતા ન દાખવે

ડો. નાણાવટી ૨૦-૩-૧૨

WORLD SPARROW DAY

દાળ ચોખાના દાણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?
ઘરનાં ખૂણે ખૂણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?

સિમેંટની સંસ્કૃતિ નીચે કચડાયેલા
સુક્કા તરણે તરણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?

પીઢીયા, પંખા, ફોટાના પછવાડાં, કાંધી
તુટેલા સાવરણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?

સાંજ સમેનો ચીં ચીં નો કલરવ સંભારી
વૃક્ષો થઈ નીમાણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?

શીલા, મુન્ની, છમ્મક છલ્લે ગુંગળાયેલા
બચપણના સૌ ગાણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?

ભામાશાએ ઠલવી દીધું આભ, છતાંયે
રાણા જેવા રાણા પુછે, ચકલી ક્યાં છે ?
ડો. નાણાવટી..૧૩-૨-૧૨

૭૦૦મી રચના..૭૦૦મી રચના

મિત્રો..તમારા બધાની શુભેચ્છા
અને સાથ લઈને આજે આ હોળીના
શુભ અવસર પર આજે મારા
સ્વરચિત રચનાઓના બ્લોગ પર
૭૦૦ મી હા..૭૦૦ મી રચના મુકી રહ્યો
છું.....આભાર....

ઓણુકી હોળી......

અમે નીંદરડી ગામે ગિયાતાં
તીંયા શમણાના રંગે રંગાતા

નથી પિચકારી, ડોલ કે ઘડુલા
નરી લાગણીથી લથ બથ ભિંજાતા

જરી મુઠ્ઠી ગુલાલ અંગ છાંટ્યો
ત્યાં તો પાલવની પ્રિતે બંધાતા

તમે રમઝટની હોળી પ્રગટાવી
અમે સળગેલા હાથે ઉભાતાં

બધા મસ્તીને માંચડે ચડીને
પછી કોલોવરી કોલોવરી ગાતાં

ભરી કેસરીયા કેસુડાં પ્યાલે
નર્યા ફાગણ ને ચૈતર પીધાતાં

તમે ઝુલતાં સુર્ય કિરણોની શાખે
અમે સાવ ઝાકળ સમા ફુલ પાંખે

હતું સિર્ફ પલડું અમારા તરફનું
છતા તીર વિંધી પ્રણય મત્સ્ય નાખે

કચડવાની બદલે તું મુઠ્ઠીમાં સઘળા
નિરર્થક હથેળીએ સંજોગ ભાખે

ગમે ત્યારે શમણામાં આવી શકો છો
સુવું એટલે સહેજ અધખુલ્લી આંખે

જવું ક્યાં કદી આપણે ચાલતા ત્યાં
ભલેને કબર આપણી દૂર રાખે

અમે શબ્દ નગરીના સૌથી તવંગર
ધૂરંધર અમોને કહે છે પયંબર

કળી જાવ ઉંડાણ અશ્રુ તણું જો
પછી છીછરો સાવ લાગે સમંદર

લઈ વૃક્ષ દિક્ષા ઉભું પાનખરની
ઉઘાડું, સુકાયેલ જાણે દિગંબર

હજુયે નશો આંખમાં છે વિજયનો
ગઈ રાત વાંચ્યો હતો મેં સિકંદર

હતી એક સાકી, ને મૈકષ છે અઢળક
ભરાશે હવે મૈકદે પણ સ્વયંવર

અલખને ઉતારે મુકો શ્વાસ બે પળ
સફર ચાલતી આમ રહેશે નિરંતર
ડો.નણાવટી.....૨-૩-૧૨

હરણને જરા અમથું પાણી પીવાડો
હવે ક્યાં સુધી ઝાંઝવાએ જીવાડો

પ્રતિબિંબ તારા ને મારાની વચ્ચે
દુભાયેલ છે લાગણીની તિરાડો

પ્રવેશી શક્યો ના સદન મૌન કેરૂં
શબદના નથી બારણા કે કિવાડો

વણાતી નથી ચાદરો સિર્ફ તાણે
હશે કોઈ વાણો તમારોયે આડો

ફુટે માટલી સાવ પાકીને સૌની
અજબનો છે આ જીંદગીનો નિંભાડો
ડો. નાણાવટી ૧-૩-૧૨

हरेक सांस लेकर महेकता है तुं
मगर मोतकी और बढता है तुं

कभी उम्र शिशेमें छुपती नहीं
क्युं अक़सर उसे गौर करता है तुं

यहां हो के भी तुं यहां पर नहीं
छलकता हुआ जाम भरता है तुं

पता पुछने, बनके युं अजनबी
उसीकी गलीसे गुझरता है तुं

वफा नाम मरहमकी उम्मीद में
जख़म बेवफाओका सहेता है तुं

न आता नजर तुं कहीं भी खुदा
सुना आदमीसे ही डरता है तुं

વાંસળીનો નાતો દઈ હોઠે અડાડો પછી રોમ રોમ મહેકો થઈ શ્વાસ
આડબીડ જંગલમાં ખુણે ઉગેલ સાવ જાત મારી લીલુડો વાંસ
શ્યામ તમે ભાળ્યુ શું મારામાં ખાસ..?

પીંછાના ઝુંડ મહી મોરલામાં ગુંથાયો, નર્તનની ઝાઝી ઝંઝાળ
સપને પણ આવે નહીં ખ્યાલ એવા મોર મુકુટ ઉપર તેં દઈ દીધો વાસ
શ્યામ તમે ભાળ્યુ શું મારામાં ખાસ..?

નાનકડી પોટલીમાં વાસી રે ધાન સમો, લટકાતો ભેરૂની કેડ
મુઠ્ઠીભર આરોગી હૈયાના હેત, તમે અંધારે કીધો અજવાસ
શ્યામ તમે ભાળ્યુ શું મારામાં ખાસ..?

કસમ તારી હવે ખાવી નથી
ખુદા, કારી કોઈ ફાવી નથી

અમે પડઘે બિડી ચીઠ્ઠી છતાં
પરત તુર્તજ કદી આવી નથી

છુપાયું દર્દ મીઠું હો છતાં
વ્યથાઓ આપણી ગાવી નથી

મદિરા નામથી મૈકષ થયો
તને પ્યાલી હવે પાવી નથી

ઉગી તો ગઈ સમય આવે કબર
કહો છો કે અમે વાવી નથી..!!

ગહન છે કોયડો મૃત્યુ, હજી
મનખ પાસે કોઈ ચાવી નથી
ડો.નણાવટી

માં યશોદા, નંદજીને ખોરડે
આજ બંધાયા હરિહર દોરડે

કાશ શામળીયો જશે, એ વાતડી
કાળજે વિંઝાય સહુને કોરડે

અશ્રુઓ રાધાની આંખે ઝળહળે
એજ બસ દિવા સરીખું ઓરડે

છન્ન પાયલ, છમ્મ મીંરા પ્રેમ છે
ઝેરના ફળફળ ઉકળતે તોરડે

આપણું આ આયખું શિરમોર છે
એક પીંછુ હાથ આવી જો ચડે
ડો.નાણાવટી

‎'''' ONLY FOR ADULT PLEASE...''''

કરચલ્લીની રાણી, ઓરા આવો

મણીયુ વાળી આંખે આંખ મિલાવો ...

લાકડીઓના ટેકે ઉભા રહીયે

ખભ્ભેથી ઓ વાલા હાથ હટાવો

બત્રીસી ડાબલીઓમાં મેલીને

બોખા મોંયે ચુંબનને ચગળાવો

ચોલી કે હે પીછે ક્યા, એ ગાતાં

અમથો અમથો પાલવ કાં સરકાવો ?

કામણગારા ફરફરતાં એ કેશે

રૂપેરી ચાદરનો લઈએ લ્હાવો

એકલતાના આભૂષણ વેંચીને

એકલતા જપવાને માળા લાવો

છાના છાના છાનગપતિયા કરવા

થોડા શમણાં ઉજાગરામાં વાવો

આલિંગનની ઈચ્છાઓ સળગાવી

જુની યાદોના ખુણા મહેકાવો

ડોઝ દવા ટીકડી ફાકીનો, વાલી

આજ સુધી અમને મુકી, ન ખાવો ?

નવરા બેઠા મારી છે કે તારી

જીવતર રેખા ટુંકી, શર્ત લગાવો

એક બીજાના શ્વાસ મળે બીજાને

એવી સગવડનો વીમો ઉતરાવો

ચાલો વાલમ શ્વાસે શ્વાસ પરોવી

ખુલ જા સીમ સીમ, સાગમટે દહોરાવો.......

આજ આ ચહેરો નથી મારો ખુદા

હું જ છું, પણ મનસુબાઓ છે જુદા

સાંજના શઢ સુર્યનાં સંકોરતા

આગિયા બનતા પછી ખુદ-ના-ખુદા

ખુબ મારી જાતને શોધ્યા પછી

બારણે તકતી લગાવું, "ગુમશુદા"

ધૂળ જેવી વાત વંટોળે ચડી

આજ અફવાઓ બની ગઈ અર્બુદા

જીંદગીમાં શ્વાસ સૌ ફૂંકી રહ્યા

શી ખબર ક્યારે ફુટે એ બુદબુદા

સાવ સુક્કા બાવળે, કૂંપળ સમી કુમાશને
જોઈ એવુ લાગતું, ફાંસી દીધી લીલાશને

હાથ ખભ્ભે, તાળીએ, શિર પર ને હાથોમાં મળ્યો
પણ અમે ઝંખ્યા કર્યો તારા જ બાહુપાશને

કાળજુ કઠ્ઠણ તમારું હોય તો ક્યાંથી મળે
મેં જ સરનામુ લખી કાગળ બિડ્યો નરમાશને

ક્યાં થી ક્યાં પહોંચી ગયો આજે જમાનો, તે છતાં
એક પણ પત્તું નથી મળતું વધારે તાશને

શું અનુભવ શ્વાસ છેલાનો હતો, કોઈ ના કહે
પુછવું આખર રહ્યું એના વિષે કોઈ લાશને
ડો. નણાવટી

કરીને પાનખરનું ખૂન ચારેકોર, આવ્યો છે

છરી લઇ રક્તરંજિત હાથમાં, ગુલમ્હોર આવ્યો છે

હરણની હાંફનો વાસી પવન, આઘે છળન્તું જળ

છતાંયે સાવ સુક્કે રણ ઉગી, આ થોર આવ્યો છે

બળે કોઈ હાથ, પણ આ તો બદન આખું સળગતું છે

કરીને આગિયો જાણે તપસ્યા ઘોર આવ્યો છે

ખબર છે પાંપણો આંખોની પહેરેદાર છે, માટે

કણું થઇ અશરુઓ તફડાવવાને ચોર આવ્યો છે

જીવન ઝંઝાળ નાખી બહુ પ્રયત્નો આદર્યા, આખર

મુખોટુ મોતનું પહેરીને આદમખોર આવ્યો છે

ડો. નાણાવટી ૧૫-૨-૧૨

पेशानीयों पे सलवटे

पुछो ना कैसे पल कटे

सांसोका कारवां चला

वो सुन सके न आहटे

ना ये पता चला कि कब

मासूमियतसे वो हटे

नींदे चुराई आपने

हमने निभाई करवटें

अश्कोंमें हो गई सुलह

दोनो ही आंखमें बटे

डो. नानावटी

आदतन तेरी खिडकीको देखा सही

फिर मुज याद आया कि तुं ही नहीं

एक दामनकी खुश्बु हवाओं में थी

सांसमें आनी जानी उसीकी रही

रातको सारे जुगनु निकल थे पडे

ना नझर चांद तारे भी आये कहीं

मस्जिदे हो गई आज सुमसाम सी

ए खुदा, तुं भी शायद गया है वहीं

Nanavati

હજી શબ્દ તો છે જ હાથોમાં થોડા

ગઝલ ગૂંથવામાં પડ્યા સહેજ મોડા

નજાકત કલમની બીડી છે લિફાફે

શિલાલેખ ક્યાં છે કે મારું હથોડા

મહેક તારા શ્વાસોની નહોતી છતાં પણ

લીધા શ્વાસ જાણે હો અનશન નાકોડા

કરચલી નથી, છે તમારા બધાની

નારી લાગણીના સૂકાયેલ પોડાં

જીવ્યો ઝીલ્લતે જિંદગી મરતાં મરતાં

માર્યો તોયે કહેતા કે, થા વો નિગોડા

ડો નાણાવટી ૧૩-૨-૧૨

Jagdip Nanavati
ખંજર બની અરસ પરસની પાર હોય છે
દુનિયાના લોક કેવા મિલનસાર હોય છે

પડઘાને ધ્યાન દઈને જરા સાંભળી જુઓ
પર્વતની હર વ્યથાઓ વિગતવાર હોય છે

એના વિના વજુદ રતિભાર પણ નથી
મરહમ, સદા ઝખમનો કરજદાર હોય છે

મયખાનુ લાખ ચાહે પિવાડો છતાં, નજર
સાકીની એક તીરછી, અસરકાર હોય છે

ગીતાનો સાર એટલોજ કે, મુગટ તણું
પીંછુયે કો’ક વાર વજનદાર હોય છે

જીવવાની ભોગવી છે સજા, તોય બાંધતા
જાણે હજીયે સખ્શ ગુનહગાર હોય છે

પ્રતિબિંબો, ઘડીભર આયનાની બહાર આવો
અરીસો સાવ કોરો કાટ જોવા, દ્યો ને લ્હાવો

બધાં ખુદાનાજ, પોતાનાજ વનમાં જીવતા'તાં
જરા આ ફેફસામાં કોઈ કાજે શ્વાસ વાવો

જમાનો ઝાંઝવાનું રણ બન્યું છે, દોડમાં તું
હરણ વાંચી શકે એવી બધે તક્તી લગાવો

નડે આ પથ્થરો ને કંટકો, છે વાત જૂની
હવે અટવાય છે રસ્તો, પ્રથમ એને હટાવો

જીવનભર જીંદગી શું છે, કદી જોયું અમે નાં
કબર પર મોત જોવા કાં ભલા દીવો મુકવો?

ટા..............ઢ

પરબારી સોંસરવી ઉતરતી જાય
કેવી આ ટાઢુંડી લખલખતી વાય

તાપણીએ જ્વાળાઓ સઘળી બેકાર
શિયાળો કડકડતો આને કહેવાય

નાના કે મોટેરા, પુરૂષો કે નાર
થરથરતા હાથોએ બમણેરૂ ખાય

સુરતીના લાલાઓ લીલ્લી જુવાર
ફાકંતા ફાકંતા કેવા હરખાય

બળબળતો ઉનાળો આવી ગ્યો યાદ
બર્ફીલી સુસવાતી એવી તે લ્હાય
ડૉ નાણાવટી "૬ ડીગ્રી "

વેવલાઇન્ટાઇન ડે...!!!!

આજ બધું લાગે છે વૃંદાવન વૃંદાવન, આજ બધાં રાધા ને શ્યામ
મોર પિચ્છ હાથોમાં લઈ લઈને ઘૂમતા’તાં લાગણીને દેવા સૌ નામ
પ્રેમ થાતાં હશે તે કાંઈ આમ....!!
ભોર પડે ઊષા, ભર બપ્પોરે જ્યોતિ ને સાંજ પડે સંધ્યાને સંગ
એક પછી એક જાણે પીતા હો મૈખાને દોસ્તીનું નામ લઈ જામ
પ્રેમ થાતાં હશે તે કાંઈ આમ....!!
નાગ સમા ગુંચળાઓ કાંડે બાંધીને ફરે, છોકરીઓ થઈને બિંદાસ
કેમ જાણે શબરીઓ ચાખીને બોર કહે ક્યારે આવો છો તમે રામ ?
પ્રેમ થાતાં હશે તે કાંઈ આમ....!!
એક દિવસ ભૂખ્યાનો, એકાદો ઘરડાનો, એક દિવસ માંદાનો રાખ
કો’ક દિ’ તું માવતરને દેજે તો ક્યાંક તારા જીવતરમાં રીઝે ઘનશ્યામ
પ્રેમ કરવો તો કરવો રે આમ...
પ્રેમ થાતાં હશે તે કાંઈ આમ.......!!!!

चलो आज दम तोड दें हंसते हंसते
कभी तो बदलदे पुराने शिरस्ते

पडा नींदसे ऊठ जाना ही महेंगा
हमे ख्वाब वरना मिले खुब सस्ते

तुम्हे क्या पता, सब तुम्हे जानते है
हमे छोडने आये तुम तक ये रस्ते

सिकंदर है हम, प्यारके बादशा’ है
मुझे क्या पता चीज है क्या शिकस्तें

सरक ही लीये ज़िंदगीसे मुसाफीर
मगर मोतकी जालमें सब हे फसतें
डो. नाणावटी १०-२-१२

સમંદરની લહેરોને કહી દો, સમયસર

હિસાબો કિનારે કરી જાય સરભર

વસંતે હવા સંગ નાખ્યું'તું માંગુ

હજી તો આ ખુશ્બુ થઇ સહેજ પગભર

ન શિકવા ગીલા છે ભ્રમર કે કમળને

ગુઝારી હતી રાત બંનેએ રસભર

હતી રાત બાકી, ને સાકી છે મૈકશ

છલોછલ ભર્યો જામ, થોડી સબર કર

બચ્યા શ્વાસ છેલ્લા, ને મંઝિલ છે આઘી

કબર તક પહોંચવા જરા કરકસર કર

ડૉ નાણાવટી ૯-૨-૧૨

હું રખે રાધા બનું તો વાંસળી થઇ વાગજે

મસ્ત મીંરા બાવરી, તો ઝેર થઈને આવજે

પાછલી રાતે તળેટી કુંડ દામોદર ઉપર

ક્યાંક જો કરતાલ વાગે તો હરિજન જાણજે

ચીર, સંજોગો શકુની થઇ અને ખેંચે અગર

સાદ પાડી, લાગણીના ઋણને અજમાવજે

આપણી સામે ઉભા જે આપણા પ્રતિબિંબ થઇ

સારથિ નો મર્મ સમજી, તીર સૌને તાકજે

શી ખબર ક્યારે અલખના દ્વાર પર ઉભા રહો

એક મુઠ્ઠી શ્વાસ તારી પોટલીમાં રાખજે

ડો નાણાવટી ૭-૨-૧૨

નાં તમે નીકળો બજારે, આંખ સૌ રઝળી પડી

ને પછી અફવા બધી ચકચૂર થઇ નીકળી પડી

શબ્દના સોગન દીધાં તો મૌન પર મોહી પડ્યા

ચાલ હું ચાલ્યો શકુની, આખરે અવળી પડી

કચકચાવી ને અમે મુઠ્ઠીઓ વાળી, તે પછી

વાત સાચી, હાથની રેખા તણી, સઘળી પડી

હા અમે લથડી પડ્યા'તા મૈકદે પળવાર, પણ

જીંદગી આખી ખુદા તારા વિના કથળી પડી

આખરી અલ્ફાઝ તક અલ્લાહ અદાલતમાં લડ્યો

મોતની સામે દલીલે જિંદગી નબળી પડી

ડો નાણાવટી ૭-૨-૧૨

શ્વાસની અથ:થી કથા કર જ્યાં સુધી

મોત નાં કહીદે "ઇતી" બસ ત્યાં સુધી

ઝાંઝવા બાબત હરણની શીખ લે

આપણે દોડ્યા કરીશું ક્યાં સુધી

જે હથેળીમાં શિલાલેખો લખ્યા

જીવવું છે એ બધાં ઉકલ્યા સુધી

વારતાનો અંત શું? એ જાણવું

છે અશક્ય પાનના ઉથલ્યા સુધી

એક શ્વાસે મૌનને બોલી જુઓ

બંધ આંખો ઊંઘમાં ખોલી જુઓ

હું અને હું-પદ પ્રતિબીમ્બે જરા

આયનાને ત્રાજવે તોલી જુઓ

આપણા કઠ્ઠણ અબોલાઓ નીચે

ઈશ્કની નરમાશ છે, ફોલી જુઓ

લાગણી મારી ને નફરત આપની

ધરકધર જાતી'તી , સમતોલી જુઓ

રજકણો થી સેતુઓ બંધાય છે

રામજીની થઇ ને ખિસકોલી, જુઓ

ડો. નાણાવટી ૩-૨-૧૨

પૂરબ ને પશ્ચિમની પ્રશ્નાવાલીના

ઉત્તર અમે કાટખૂણે ગલીના

પનઘટ ઉપર કેડ કામણગરીની

નટખટ થશું કાંકરી માટલીના

હલકટ હતા, તોય અત્યંત જરૂરી

મણકા અમે એક વંશાવલીના

સ્મરણો અમારી હતી માત્ર પુંજી

વિતી ગઈ જે ઘડી પાછ્લીના

સાગર કરી પાર આવી કિનારે

અંજળ ખૂટ્યા છે હવે માછલીના

ડો. નાણાવટી ૨-૨-૧૨

ટિક ટિક હલેસાં ને જીવન છે હોડી

દરિયો સમયનો, અને રાત થોડી

છલના છલોછલ ભરી કઈ રીતે છે

દર્પણ ખરેખર જુઓ કોઈ ફોડી

પાસા પડે 'ગર તો પોબાર, નહીતર

ખુલ્લી હથેળીમાં બે ચાર કોડી

નક્કી સ્વયંવરનું શમણું હશે એ

અમથી નથી રાતના ખાટ તોડી

નામે ગઝલ, પ્રેયસીને પરણવા

ઈર્શાદ ઘોડે શબદ જાન જોડી

હરદમ અગમ ગમને રમથી કરો કમ

તકતી હરેક મૈકદે દ્યો ને ચોડી..!!

કંડારવા અવનવા શિલ્પ, ઈશ્વર

અવ્વલ દરજ્જાની રાખે હથોડી

આતમ ભલે આજ સુતો મઝારે

ઉઠશે ફરી સહેજ આળસ મરોડી

ડો.નાણાવટી ૧-૨-૧૨

પ્રથમ મારી આંખોમાં રોપાઇ જાતાં

પછી એ જ શમણાઓ રોળાઈ જાતાં

ભરી ભીડમાંથી જે શોધી હું લાવ્યો

લઇ રૂપ એકાંત, ખોવાઈ જાતાં

અમારી ને શંકરની વિપરીત સ્થિતિ છે

ગળે સાવ આવી વલોવાઇ જાતાં

ઇબાદતની તસ્બી કે માળા હો જપની

અમે થઈને ધાગો પરોવાઈ જાતાં

થકી બાઇ મીંરા હરિ પામવાને

ઝહરના કટોરામાં ઘોળાઈ જાતાં

ડો નાણાવટી ૨૩-૧-૧૨

એક તારો પત્ર નાખું તાપણે
ઓગળી જાતાં ફરીથી આપણે

આંગણે અંગડાઈ ક્યારે ડગ ભરે
ઉંબરો કરતો પ્રતિક્ષા બારણે

શિલ્પ નામે "ભગ્નતા" હું થઈ ગયો
બેવફાઈના તમારા ટાંકણે

ઢૂંઢવા આવ્યો ખુદા, સાકી સુધી
ક્યાંય ના મોજુદગી ને કારણે

ઓઢવાને કબ્રમાં ચાદર વણી
સાવ છેલ્લા શ્વાસ જેવા તાંતણે
ડો.નાણાવટી..૨૨-૧-૧૨

આમ તો હું રણ સમો ને માવઠા જેવા તમે
તો પછી આ પ્રેમની જ્વાળા કદિ’ ક્યાંથી શમે

આ વખત ભુલી ગયો એ દોસ્ત તું તારી દિશા
પીઠમાં ઝીલ્યા જખમ આ દિલ નહીં હરગીઝ ખમે

આમ તો શમણામાં ઝંઝાવાત થઈ આવો તમે
લહેરખી થઈને હકિકતમાં વહો, તો બહુ ગમે

એ ખુદા માંગી અમે સીડી સફળતાની ફકત
તેં દીધાં દુ:ખ દર્દના સંજોગ સૌ ચડતા ક્રમે

જીંદગી આખી, ખુશીમાં ના થયા શામેલ પણ
આખરે લોકો થયા ભેગા અમારે માતમે

ડો. નણાવટી ૧૯-૧-૧૨

સ્પર્શની ભાષા અમે જાણી ગયા

તે પછી વાતો અને વાણી ગયા

ઝાંઝવાના સ્વપ્ન આવે જ્યારથી

ત્યારથી આંખો મહી પાણી ગયા

હું નહિ, મારા સ્મરણનો રવ હતો

ઘૂમટો અમથો તમે તાણી ગયા

તાશના મહેલો ધરાશાયી થતાં

કેટલા રાજા અને રાણી ગયા

આગિયા માફક અમે કમ-ભાગિયા

ખુદ જલી અજવાસને માણી ગયા

ડો.નાણાવટી ૧૮-૧-૧૨

વળી એક ચાદર વણી મેં કબીરા

ભર્યું ડગ તમારા ભણી મેં કબીરા

અરીસો ચીરી સૌ પ્રતિબિંબ છોડ્યા

થઇ ત્યાગ હીરાકણી મેં, કબીરા

પયમ્બરને પૂછું કે મયકશને પૂછું

બરોબરની કક્ષા ગણી મેં કબીરા

તમારીજ સંવેદનાઓ લખી મેં

ગઝલ તો કદી નાં ભણી મેં કબીરા

ન બાકી હતો કોઈ પણ બાળવામાં

કહ્યું તોયે ખમ્મા ઘણી મેં કબીરા

Dr nanavati

આમ તો સૌ હાથમાં મારું હતું

ઈશ્વરી ઈચ્છાથી પરબારું હતું

હાંફતા મૃગને ના પૂછો કોઈ પણ

ઝાંઝવું મીઠું કે 'લ્યા ખારું હતું ?

આજ પીળું પાન છેલ્લું તુટતા

વૃક્ષ જાણે સાવ નોંધારું હતું

દ્રશ્ય રૂડું લાગતું જે આયને

'હું' પણા પાછળ એ હિચકારું હતું

કેટલી આંખો અમે લુછી હતી

એટલે આ મોત ચોધારું હતું

ડો.નાણાવટી ૧૬-૧-૧૨

રસ્તે ફરી મળાય, એવી શક્યતા નથી

આંખોથી એ કળાય એવી શક્યતા નથી

દર્પણમાં જો, હું મૃગજળોને ગટગટાવતો

આથી વધુ છળાય એવી શક્યતા નથી

છૂટી ચૂકેલ તીર કમાનેથી, સૂર્ય છે

પૂરબ ભણી ઢળાય એવી શક્યતા નથી

તારા ખભેથી સહેજ સર્યા છેડલાના સમ

લીધી કસમ પળાય એવી શક્યતા નથી

પડઘાની જેમ મૈકાદાની ચોકટે અડી

પાછું ફરી વળાય એવી શક્યતા નથી

ક્ષણ ક્ષણ દિવસ ને રાત જલી મારી જીંદગી

બીજી વખત બળાય એવી શક્યતા નથી

ડો.જગદીપ નાણાવટી ૧૨-૧-૧૨

તે દીધેલા ઘાવમાંથી લાગણી ધક ધક વહી

એમ મેં સરભર કરી'તી આપણી ખાતાવહી

રાહ જોતો'તો જે પડઘાની બુલંદી વાતના

કાનમાં આવી તમે એ વાતને નાહક કહી

સાવ પથ્થર દિલ હતો, જાહેરમાં જો કે કીધું

ક્યાય પણ નહોતી શિલાલેખો ઉપર મારી સહી

જે હતા મારો સહારો, મૃગજળો થીજી ગયા

આયનામાં જાતને ઓગાળવી મારે રહી

તું હતી રસ્તો અમારા મોતના મકસદ સુધી

એટલે આખર સુધી એ જીંદગી તુજને ચહી

ડો.નાણાવટી ૧૨-૧-૧૨

પતંગ......

શ્વાસની દોરીએ બસ ઉડ્યા કરે

જીંદગી સૌની , પતંગો આખરે

કોઈની સીધી ચડે આકાશમાં

કોઈ ટળવળતું હજુએ છાપરે

કો'ક ગોથા મારતું, જેવી હવા

કો'ક સામે વહેણ ચીલો ચાતરે

સહેજ ઢઢઢાને તમે મરડયા કરો

તોજ એ ઉડાન સીધી આચરે

લાગણીનાં ગુન્દરે સાંધ્યા પછી

આભમાં સંબંધ કેવા નિખરે

આબરુની દોર જો તૂટી, બધા

લુંટવા બેઠા છે ખૂણે ખાચરે

દોરનો છેડો તો નક્કી હોય છે

કેટલો લાંબો , છે 'એને' આશરે

ડો,નાણાવટી

Jagdip Nanavati
દોસ્ત થોડો હાલતે હું તંગ છું
માર બે ઠુમકા તો એજ પતંગ છું

રાખતો પાણી સમું ચોખ્ખું વલણ
નાખશો જેમાં અસલ એ રંગ છું

નાં પછાડો એમ ટોચેથી મને
માનશે લોકો કે હું હર-ગંગ છું

જેટલી હું વાર ઉભો આયને
લાગતું અમને સતત હું વ્યંગ છું

શ્વાસ છું, ઉચ્છવાસ છું, અજવાસ છું
મોતની સામે ચડ્યો એક જંગ છું

ડૉ. જગદીપ ૯-૧-૧૨

અંગત ગણુ તો આયનો મારો સદા હતો
અસમંજસોની ભીડમાં એ નાખુદા હતો

સંજોગ એને મૈકદે લાવી મુકી ગયા
બાકી તો હરેક દિલમાં છુપાયો ખુદા હતો

એ વાત છે અલગ કે ખર્યો કાંગરેથી એ
ઈચ્છા રૂએ તો કાંકરોયે અર્બુદા હતો

સંબંધની દિવાલની ઉંચાઈ શી હશે..?
એવો સવાલ દોસ્ત અહીં બેહુદા હતો

કણ કણ બની મરણના રણમાં આથમી ગયો
પહેલા જીવનના જંગલોમાં ગુમશુદા હતો...

ડો.નણાવટી..૫-૧-૧૨

શ્વાસ ને ઉચ્છાવાસના ચરણો હતા

મૃગજળોની ખોજમાં હરણો હતાં

સહેજ ઈચ્છા કવચ કુંડળની કરો,

કેટલા સામે ઉભા કર્ણો હતાં

અશ્રુઓ, ઘટનાનાં વૃક્ષોથી સતત

યાદની ડાળે ખર્યાં, પર્ણો હતાં

એજ સાકી, એ મદિરા, એ મજા

મૈકદે ક્યાં રિન્દમાં વર્ણો હતાં

જિંદગીઓના જટિલ પ્રશ્નો તણા

સાવ સીધા ઉત્તરો, મરણો હતાં

ડો.જગદીપ ૩-૧-૧૨

અમારું મટકવું, ને તારું નીકળવું
તને આંખ મારી’તી, હરગીઝ ન ગણવું

ઘણી બારસાખે લખેલું, "શ્રી સવ્વા"
અઢી, પ્રેમ અક્ષરનું, અડધું સમજવું.?

હરણ અમને દેખી ગયું મૈકદામાં
કદાચિત એ તે દિ’થી શીખ્યું તરસવું

મને વાત અફવાની એવી ગમી ગઈ
ન અસ્તિત્વ હો, તે છતાં પણ પ્રસરવું

અમે તાલ ખાસ્સા કર્યા જીંદગીમાં
હવે થઈને કરતાલ નરસી, ખણકવું

૨૯-૧૨-૧૧ ડો. જગદીપ

સમયની સાંકળો પગમાં પડી છે
અને તારે નીકળવું અબઘડી છે

દરદમાં ઓર લિજ્જત આપનારી
દવા એવી અમોને સાંપડી છે

હુકમનું એક પણ પાનુ નથી ને
રમતને જીતવાની આખડી છે

મદિરા કંઈ નથી, અલ્લાહ સાથે
અમોને જોડતી નબળી કડી છે

મુલતવી મોત સાથે રહી સગાઈ
બચેલા શ્વાસની સોબત નડી છે

આ નવા વર્ષે....૨૦૧૨..

ચાલ થોડા સ્વપ્નને ઉગાડીએ
ઝાંખરા જે થઈ ગયા, ઉખાડીએ

જે હરણ મૃગજળ સુધી પહોંચ્યા નથી
પાર એને રેતની પુગાડીએ

માછલી ઈચ્છા તણી જે ટળવળે
સાંત્વનના જળ મહીં ડુબાડીએ

કંઈ કબુતર અવનવી આશા તણા
એક નવલું નભ દઈ ઉડાડીએ

ભ્રષ્ટ નામે કાલીયાને નાથવા
ક્યાંક સુતા કૃષ્ણને ઉઠાડીએ

બાળ ગઝલ....

(એલા ગઝલ બાળતાં નહિ..!!!)

ઓલા કાગડાએ આંખ મને મારી

નથી વાત મેં એ કેમે વિસારી

કહે પોપટ નસીબ તારું ખોલું

પે'લા પિંજરની કેદ ખોલ તારી

ચકી લાવી ચોખાનો એક દાણો

ચકે પિત્ઝાની વાત ત્યાં ઉચારી

કળા મોરલાની જેમ કરી ઝાઝી

સાલી ફાવી નથી રે ક્યાંય કારી

નર્યા બગલાની જેમ સંત ઉભા

બીજા પગને સંતાડી વ્યભિચારી

મને પારેવાં જોઈ જોઈ થાતું

એવી જીંદગી જીવું હું એકધારી

jagdip 26-12-11

ગમ ગીલાની વારતા પુરી કરો
જીભને થોડી હવે તુરી કરો

પામવો ઈશ્વરને કંઈ અઘરો નથી
એક પથ્થર સહેજ સિંદુરી કરો

ઠીક છે, એ મસ્જિદે વર્જીત હશે
વાત તો બે ચાર અંગુરી કરો..!!

મૌનમાં પણ શબ્દની કુંપળ ફુટે
હોઠ બે વચ્ચે અગર દુરી કરો

એક સાલી કબ્રને માટે તમે
જીંદગી આખીયે મજદુરી કરો..??

ડો. જગદીપ ૨૪-૧૨-૧૧

પથ્થર આગળ ઝુકી જાતો
ઈશ્વરને એ ચુકી જાતો

પડછાયાનો ઋણી રહેજો
ઘર સુધી એ મુકી જાતો

રણ નિ:સાસે, દરિયો કાયમ
કાંઠા પર વાસુકી જાતો

લબ ઝબ થાતો દિવો, માણસ
છેલ્લા શ્વાસે ફુંકી જાતો

ડો.જગદીપ ૨૩-૧૨-૧૧

નાખી સરવર મહીં કાંકરી
પહેરી જાણે જળે ઝાંઝરી

શુકનવંતી ભરી ઉંઘને
બિલ્લી શમણે તમે આંતરી

કોરે કાગળ શબદ વાવતાં
આખ્ખે આખી ગઝલ પાંગરી

અણબોલે જે બની દૂરતા
પડઘો થઈને અમે આવરી

સુક્કી આંખે તને ભિંજવુ
ઈચ્છા મારી ફળી આખરી

ડો.જગદીપ..૨૩-૧૨-૧૧

માંડ બન્ને આંખને બીડવા તણું શુકન થયું
ત્યાં જ કમબખ્ત આપણું શમણું વળી સોતન થયું

દિ’ ઉગે ને આકરો તડકો બધે વાવ્યા પછી
સાંજની લાલી અમારું રોજનું વેતન થયું

શબ્દને ફેંકી હું પડઘા બે ગણાં કામી શકું
મૌનના સંગાથમાં જીવતર હવે નિર્ધન થયું

પાંદડું થઈ લાલ પીળું ડાળને છોડી ગયું
શી ખબર શા કાજ આવું આકરૂં વર્તન થયું ?

મોતને પણ શ્વાસ જેવી મખમલી જાજમ ઉપર
આખરે હળવેથી પગ બે માંડવાનું મન થયું
ડો. જગદીપ ૨૨-૧૨-૧૧

સફરમાં હમસફર થઈને સતત ચાલ્યા કરો
અમારી ઠોકરે હર, હાથને ઝાલ્યા કરો

રગે રગ વહાલ થઈ ને ના વહો તો કંઈ નહીં
અમસ્તા મન મહી ખટકો થઈ સાલ્યા કરો

દિવાલો ગેર સમજણની ભલે ઉભી થતી
સમજદારીની લીલી વેલ થઈ ફાલ્યા કરો

અપેક્ષાએ હું પત્રો પ્રેમના તમને લખું
જવાબો ના સહી, ડૂચા પરત આલ્યા કરો

જનમ સાથે તને સરપાવ દીધો, "જીંદગી"
કમસ કમ એટલું માની તમે મ્હાલ્યા કરો

અસંભવને સંભવ કરી, છોડવું છે
તુટેલા ધનુષને ફરી જોડવું છે

અનર્થો ભર્યું, લાગણી શૂન્ય તારું
કવચ શબ્દનું, મૌનથી તોડવું છે

હથેળીમાં મારી, તમારા સ્મરણના
શિલાલેખ જેવું કશુંક ખોડવું છે

મળ્યા ઢાળ અઢળક સફ઼રમાં, છતાંયે
અમારે તો ઉત્તંગ તરફ દોડવું છે

મર્યો ત્યાં સુધી મન ભરીને જીવ્યો’તો
કબર પર ફકત એટલું ચોડવું છે

હું....વ્યસની

આંખોના બે પાન તણા બીડામાં નાખી શમણાં
ચાવીને ચકચૂર થયો એવો કે દુ:ખતાં લમણાં

નક્કરતા હુક્કામાં નાખી, સતની સટ લીધી ત્યાં
ગોટે ગોટા થઈ ધૂમાડે ઉડી ગઈ સૌ ભ્રમણા

સંબંધો પડમાં મુક્યા મેં, ચોપાટે જીવતરની
નીતીના પાસા ફેંકીને ઢરડી લીધાં બમણાં

સંજોગોના પાના લઈને સર પાડી મેં "પ્રિતી"
પત્તાએ હુકમના તમને હાથ કર્યા’તાં નમણા

હરિયો મારો સાકી, પાતો હરિરસ ઘૂંટડે ઘૂંટડે
મંદિરને મયખાને લાગી રામ રટણની રમણા

ડો.જગદીપ....૨૦-૧૨-૧૧

આજ કાગળ સાવ કોરો કટ હતો
મૌનથી ભરપુર, ચોખ્ખો ચટ હતો

વેદના ક્યાં ઠાલવે સાગર બધી
એટલા માટે જ આખો તટ હતો

એક નાની ઝંખના ઉપર ટક્યો
જીવ, પીળા પાન શો પાકટ હતો

જે હતો, તે માહ્યલો તારો હતો
આયનો ક્યાં સહેજ પણ બરછટ હતો

જીંદગીએ મોત ના માંગ્યુ કદી
તું ખુદા, કાયમનો ઉપરવટ હતો

નથી કોઈ ખોફ એને મોતનો, કારણ
ન જાણે વાર કે દિનાંકની કઈ ક્ષણ

અમે ચોપાટ રમતા જિંદગાનીની
હતા સંજોગ, લેખાં, કાળ બીજા ત્રણ

હતી બસ ફીણની ઓકાત કાંઠા પર
સહુ છું તોય દરીયાલાલના મારણ

લથડતા ગેર સમજણમાં અમે જયારે
ભરીને પી અમે લેતા જરા સમજણ

કરી દીધી અમે ખુલ્લી કિતાબો લ્યો
તમારે કાઢવાનું છે હવે તારણ

ખોબો લઈને દરિયો આખા રણમાં નાખો

ઘટનાની ઘટમાળો જાણે ક્ષણમાં નાખો

ખૂણે ખાચર બાઝેલા યાદોના ઝાળા

વડલો થઇ ઉગશે થોડા આંગણમાં નાખો

ગોપી કરતાં નજર્યું ઓલી વૃંદાવનની

પાનીએ પગની ચોંટી રજકણમાં નાખો

નિંદરમાં માણેલા સઘળા સપનાઓને

ખુલ્લી આંખે જોવા કંઈ આંજણમાં નાખો

હું ક્યા આખા મયખાનાની વાત કરું છું

અરધો પ્યાલો પીધેલો તર્પણમાં નાખો

Jagdip 15-12-11

લ્યો અમે આ અક્ષરો બદલાવમાં મુક્યા
મર્મને દરિયે, શબદની નાવમાં મુક્યા

મૌન, કોઈ આગવી રીતે ઉજવવું’તું
એટલે ટહુકા અમે સુઝાવમાં મુક્યા

બંધ આંખે ઉંઘની ખુલતી બજારોમાં
આજ શમણાં સાવ સસ્તા ભાવમાં મુક્યા

છળ કપટની હોડ જ્યારે આયને લાગી
મેં પ્રતિબિંબો બધાયે દાવમાં મુક્યા

જીંદગી ને મોતને નિષ્પક્ષ થઈને મેં
શ્વાસની બન્ને તરફ સમભાવમાં મુક્યા

પ્રતિબિંબો હવે સુધ્ધા નથી સંગાથ દેવાના

કહે છે સૂર્ય સામે આગિયાઓ બાથ ભીડવાના

શમા ને પ્રેમ-જ્વાળાના દીધા છે ખાસ પરવાના

નથી અમથા બધા બિંદાસ થઇ બળતા આ પરવાના

હસો છો, છમ્મ લીલી કુંપળો, પીળાશની ઉપર

તમે પણ કાળની પિછી વડે રંગાઈ ખરવાના

શિરસ્તો જાળવી રાખ્યો અમે, ગાલીબથી ઘાયલનો

સતત ખાલી કરો, બેફામ થઇ, સાકીએ ભરવાના

જરા દરિયાદિલી તો જોઈ લો ખારા સમંદરની

ડૂબી મરવા સમા હર સખ્શ થઈને લાશ તરવાના

સાવ અંગત છું, બુકાની છોડજે તુર્તજ

ગુફતેગુ કરવા અબોલા તોડજે તુર્તજ

ક્યાંક પગની છાપ રણમાં નાં પડે નાહક

હાથમાં લઇ બે ચરણને દોડજે તુર્તજ

અધમુઓ પથ્થર વડે થઇ જાય એ પહેલા

થાંભલો વધસ્થંભ કેરો ખોડજે તુર્તજ

ક્યા હતી ઓકાત તારી કે સતત ગૂંથે

લાગણીના દોર તૂટે, જોડજે તુર્તજ

ખુદ પ્રતિબિંબો સમો થઇ જાય એ કરતા

છળ સરીખા આયનાને ફોડજે તુર્તજ

આમ જુઓ તો સાવ નિરર્થક, છતાં અર્થની પાછળ

માણસ નામે મૃગલો દોડે, નર્યા તર્કની પાછળ

મરહમ, પટ્ટા, દુઆ, માનતા, દવા,ડોઝ ને ધાગા

પાગલ કુત્તા માફક ધસતા બધા દર્દની પાછળ

ટહુકા, કલરવ, ચિચિયારીઓ, ડણક ગહેક ને લાળી

નાહક માથાફોડી કર તું નવી તર્જની પાછળ

ગૌર બદન, ચોડી છાતીઓ અંગ બધા અણીયાળા

ઘડપણ ઉભું સાવ અડીને છળયા ગર્વની પાછળ

જીવન રૂપી તજી કાંચળી આતમ સરકી જાતાં

સત્કર્મોના લીટા માતર રહે સર્પની પાછળ

નામ છે માટેજ હું બદનામ છું

ધોબીઓ વચ્ચે સદાયે રામ છું

જાણ પણ સહેજે નથી આગાઝ્ની

તે છતાં હર વાતનો અંજામ છું

મોહ, માયા, રાગના ઘેઘુર શા

વૃક્ષ નીચે બેસતો નિષ્કામ છું

જિંદગી જેની સજા રૂપે મળી

એવડો સંગીન હું ઈલ્ઝામ છું

હું ગઝલના ગામમાં ધૂણી કરી

શબ્દની ફૂંકુ ચલમ બેફામ છું

Jagdip Nanavati
શેરીએ તારી કશું ઠેબે ચડ્યું
એમ કરતા દિલ મને પાછું જડ્યું

સાવ હળવા ફૂલ જેવું થઇ જવું
સહેજ ઝંઝાવાત માં ભારે પડ્યું

એક પીછું આશ લઇ અરમાનની
બેય પાંખો વીંઝતું આભે અડ્યું

આજ તસ્બી ભૂલથી હોઠે અડી
રોજ સાલું મૈકદે જાવું નડ્યું

ક્યા રહી પહેચાન કોઈ કબ્રની
એક સરખું મોતનું મહોરું ઘડ્યું

મૌનને બોલાવવા કોશિશ ન કર
શબ્દને ગૂંગળાવવા કોશિશ ન કર

ફૂલ તારે હાથ ગર આવે નહિ
કંટકોને વાવવા કોશિશ ન કર

છે પ્રતિબિંબો પરંતુ છળ હતા
એમને સરખાવવા કોશિશ ન કર

હાથની બાજી રમી લે, નાંસમજ
પાનને સરકાવવા કોશિશ ન કર

એ ખુદા છે, માફ કરશે બે ઘડી
હર વખત અજમાવવા કોશિશ ન કર

ટેરવે ઉભરાઈ મારા શબ્દ ઢોળાયા

ને પછી દર્દે જીગર થઇ ખુબ ઘોળાયા

સ્વપ્ન તો જોયા ઘણા, કિન્તુ પથારીમાં

સળ બની એકાંતના ચોપાસ રોળાયા

સહેજ તારા વહેમનો પથ્થર પડ્યો ને, જો

આપણાં સંબંધ કેરા નીર ડહોળાયા

દિલ, જીગર, આંખો, સતત ધબકાર ને શ્વાસો

એમનું પરબીડિયું ખુલતા ઝબોળાયા

ભાગ્યના બે ચાર લીટા ખુબ સાચવવા

હાથની મુઠ્ઠી કરી, તો સાવ ચોળાયા

મુક્તક....

એક મુઠ્ઠી રણ, ભરી લીધું અમે

ને પછી મૃગજળ સતત પીધું અમે

દોડજો, આ છળ હવે ખૂટી જશે

એટલું મૃગને ફકત કીધું અમે..!!

મધદરિયે સૌ કારસ્તાનો ખોટા કરતો

પશ્ચાતાપે કાંઠે એ પરપોટા કરતો

મસ્જીદમાં જે કહેવાનું એ નહોતો કહેતો

છત પર જઈને અલ્લાહને હાકોટા કરતો

અફવાઓને વિધ વિધ કાનોમાં સિંચીને

રજ સરખી વાતોના પર્વત મોટા કરતો

પલ્લું હરદમ સરખું રાખે એ તો નક્કી

સ્થાવર જંગમ વિસ્તારી દિલ છોટા કરતો

આદત થઇ બિચ્ચારો થઈને મેળવવાની

શ્વાસે શ્વાસે માણસ ક્વોટા ક્વોટા કરતો

પાંપણના સુંવાળા પડદા સહેજ ખસેડી નજર્યું નાખો
અશ્રુ સરતાં બે ત્રણ, બાકી અંદર ઘુઘવે દરિયો આખો

સંબંધોના સરવાળાઓ પળપળ ક્ષણક્ષણ બદલાતા રે...
શબરી થઈને ક્યાં લગ ખાટા મીઠા ઘટનાનાં ફળ ચાખો

લીલા કુણાં ફર ફર થાતાં પર્ણો જોતા એવું લાગે
ટહુકાની સોબતમાં રહીને ડાળીઓ ફેલાવે પાંખો

જીવતરના પહેરણને છેડે, ધ્રુજતા હાથે લુછતાં લુછતાં
ચશ્મામાથી બચપણનો ચહેરો ઉભરાતો ઝાંખો ઝાંખો

ઢળતી આંખો, ઢળતો સુરજ, ઢળતી’તી પ્યાલીમાં હાલા
હું તારા પર ઢળતો સાકી, સુર્રાહીને ઢળતી રાખો

મુક્તક

ઝાંઝવાને ચોતરફ કાપ્યું અમે

નામ એને આયનો આપ્યું અમે

મૃગ બની હું ક્યા સુધી દોડ્યા કરું

બિંબ થઇ ઊંડાણને માપ્યું અમે

રણોત્સવ

રણને કણ કણ રંગાયો છું

હરણાં માફક રઘવાયો છું

મૃગજળની વાતો કહી કહીને

હું પણ થોડો ભીંજાયો છું

લીલપ નામે છૂટક છૂટક

કાંટે કાંટે ફેલાયો છું

મીઠા જળની વીરડી રૂપે

ચોરે ચૌટે ખોદાયો છું

લૂ ની લથબથ લિજ્જત પાવા

આસવ થઈને ઘૂંટાયો છું

વહાણાના વંટોળે બેસી

ચારે બાજુ ફૂંકાયો છું

આઠે અંગે વાંકા નામે

બદ્નામીમાં પંકાયો છું

લખતા લખતા ક્યારે જાણે અક્ષર થઇ ગ્યો

તલવારેથી બંદો સીધો બખ્તર થઇ ગ્યો

ઝાકમઝાળા ફેટાનું ફૂમતુ થાવામાં

અન્ગરખાનું મેલું ઘેલું અસ્તર થઇ ગ્યો

ઈશ્વર, અલ્લાહ, જીસસ વચ્ચે લાથાડાયેલો

માયખાનેથી પાછા ફરતા પગભર થઇ ગ્યો

સુખમાં દુઃખમાં સથવારાના દાવા કરતો

અંધારામાં પડછાયો છૂ મંતર થઇ ગ્યો

સંબંધોને તાણે વાણે બરછટ એવો

રુદિયો મારો સુક્ષમ જેવો નશ્વર થઇ ગ્યો

Jagdip Nanavati
અંધારાને ઝંખે દીવો
અજવાળાને ક્યા લગ પીવો

નડતી હો જો સંકુચિતતા
ખોલી નાખો આંતરસીવો

મધ દરિયાનો માણસ છે એ
કાંઠે શું કરશે મરજીવો

એકાબીજા ડરવા કરતા
ખુદના પડછાયાથી બીવો

સૌને અર્જુન થઇ જાવું'તું
હાજરમાં નહોતા ગાંડીવો

આંસુની ઓળખાણ ભલા રાખજો તમે

દિલના ઝખમની જાણ ભલા રાખજો તમે

હાથે હલેસા, હામ જીગરમાં હશે છતા

શઢમાં હવાનું તાણ ભલા રાખજો તમે

પંખીની આંખ ક્યાંક અચાનક નજર ચડે

તાકી ધનુશે બાણ ભલા રાખજો તમે

ક્યારે ખબર આ જાત હવે ઓગળી જશે

પરછાઈનું એંધાણ ભલા રાખજો તમે

મૃત્યુને પહોંચવું તો ફરજીયાત થઇ પડે

શ્વાસો તણું ધિરાણ ભલા રાખજો તમે

મીણબત્તી ઓગળે છે શ્વાસની

જીંદગી જીવી લીધી અજવાસની

માંન્ઝીલોનો યશ મને ક્યાંથી મળે

કેડીએ ચાલ્યો હતો ઉપહાસની

આપવાની સંમતિ આપી ફક્ત

વાત ક્યા કીધી અમે વનવાસની

કંટકોથી વાત મેં શીખી લીધી

ફૂલ જેવા રેશમી સહવાસની

બંધ પરબીડિયું અમે ચૂમી લીધું

વાત જયારે નીકળી વિશ્વાસની

એમ જો માનો, તો અમને ટેવ છે

આ ગઝલ રૂપી નર્યા બકાવાસની

ક્ષિતિજો, ચોતરફ દીવાલ ધારો
ઉઘાડું આભ શિરે છે સહારો
રવિ મહેતાબ અજવાળે દિશાઓ
હરેક તારો હતો જાણે તિખારો
હવા મર્મર અમારે શ્વાસ વ્યાપે
ટહુકે, વાગતી જાણે સિતારો
રતુંબલ ફૂલ, લીલી કંદરાઓ
અલૌકિક કોણ જાણે કો ચિતારો
ફળાદી ધાનના ઢગ વિસ્તરે છે
ન ખૂટે કોઈ દિ એવો પટારો
ધારા ભીની અને મદમસ્ત માતી
સુગંધે સ્નેહનો જાણે ઈજારો
ફક્ત તારી હવે છે ખોટ પ્રિતમ
હવે તો આપ મારે ઘર પધારો

પતિ ને પથ્થરો પર પાડ સિંદુરનો ઘણો
દરજ્જો દઈ દીધો પળવારમાં દેવો તણો..!!

હતી ના એક-તારી, બે કે ત્રણ ની ચાસણી
ખુદા મજબુત છે આ બંદગીનો તાંતણો

હરફ ઉચ્ચારતા નહોતા છતાં લોકો અહીં
અમારા મૌન પરથી કાઢતા’તાં તારણો

લીધી તસ્બી અમે, પ્યાલો મુકીને જામનો
અમારો હાથ જાણે લાગતો’તો વાંઝણો

ભલે સંજોગની ચોપાટમાં હું હારતો
સમય પણ આવશે એ દોસ્ત જો જે આપણો

વેલ્લી સવાર...!!!

ઝાકળની રંગોળી ફુલડે, સુરજ ઠેબું મારે
રંગ બધો ઉડે આકાશે રાતો, રોજ સવારે

શીતળ મીઠો શ્વાસ અનિલનો, રોમ રોમ અજવાળે
દસે દિશાએ પાંખો વિંઝુ, કલરવને સથવારે

પનિહારીની કેડ ઉપરથી પાણીડા છલકાતાં
છલકાતાં ઝાઝા રે એથી લટક મટક લટકા રે

ભાંભરતાં વાછરડાં ગજવે આંગણ ને શેરીઓ
રણક રણક રણકે ઘંટડીઓ ગાયોની સૌ હારે

મંદિરની ઝાલર બાજે ને "ઓમ" ઉગે નાભિએ
કંઈક અલૌકિક સઘળે વ્યાપી, હૈયું કેવું ઠારે

છ સત્તરની-સાત વીસની ગાડી મુકી, આવો
સ્વર્ગ નહીં, પણ સાવ ઢુંકડું, ગામ તને સંભારે

એકલા તાણે, અગર ચાદર વણો
તો તમારી જાતને અલ્લાહ ગણો

વાયરા સાથે સબંધો બાંધતાં
આભમાં પહોંચી શકે છે રજકણો

સ્વપ્ન મારાં થનગને, વાસ્તવ થવા
ક્યાં હજી સમજી શકી છે પાંપણો

હાથ હુંફાળો દીધો તમને અમે
એટલો વિસ્તાર છે, બસ આપણો

મૌન જ્યારે હોઠ પર આરૂઢ હો
શબ્દ લાગે છે અતિશય વામણો

એક ઘુંટે સેર જન્નતની કરે
એ પછી ક્યાંથી ખુદાને કરગરે..?

બાળપણ, ઘેઘૂર વડલો થઈ ઉભો
જે અમે વાવી ગયા’તાં પાદરે

શ્વાસ ને ઉચ્છવાસનુ લોલક સતત
હાજરી અસ્તિત્વની હર પળ ભરે

ધાક પણ કેવી ગજબ છે મૌનની
બે ઘડી રાખો, ને અધરો થરથરે

પ્રશ્ન પાયાનો, ઈમારતને કદી
એક પણ પુછ્યો નહીં આ કાંગરે

અમે ક્યાં જામને સહેજે હજી હોઠે અડાડ્યો છે
હજુ તો જીવ, તારી તરબતર આંખે ડૂબાડ્યો છે

પતંગા તો ફના થઈ જાય છે, ઝળહળતી શમ્માએ
મને શીળી પુનમની ચાંદનીએ પણ દઝાડ્યો છે

દરદ સાથે કરીને દોસ્તી લગભગ જીવી જાતો
તબીબોએ અમારો રોગ ના હરગીઝ મટાડ્યો છે

સબંધોનાં શિખર હું કેટલાયે સર કરી ચૂક્યો
ઘણી વેળા મને બસ લાગણીઓએ પછાડ્યો છે

પ્રતિબિંબો ફકત મારાં જ ખપ, કપરી ક્ષણે આવ્યાં
રડી લેવા ખભે ખુદના, અરીસો મેં લગાવ્યો છે

જમાનો ગાઈને સરગમ સુરીલી સુઈ ગયો ત્યારે
અમે સુર આઠમો માં દેવકી કૂખે વગાડ્યો છે

પડે પાસા બધાં પોબાર એવો હું અઠંગી છું
શકુની છું છતાં હર ચાલમાં એને જીતાડ્યો છે

હતું કારણ સબળ તારું, અભયનુ દાન દેવામાં
ક્ષણે ક્ષણ મારવા માટે મને પળ પળ જીવાડ્યો છે

ચમનમાં ખુદા તેંય રાખ્યા છે વારા
કદી કંટકો, તો કદી ફુલ મારાં

કદાપિ ન પહોંચી શક્યો મંઝિલે હું
હતાં વેષ થોડા, ને ઝાઝા ઉતારા

હરેક ડાળ ખુદની વ્યથાઓ સુણાવે
ધરાને રજેરજ, ખર્યા પાન દ્વારા

અનુભવની કાળાશ આંજી જીવનમાં
થયા એટલે કેશ, ધોળા અમારાં

સમયને ભરી શાહીની જેમ કિત્તે
પછીથી લખાયા છે સંજોગ મારાં

ગઝલ રૂપ જીવનનો મક્તા મરણ છે
કહે લોક એમાયે વાહ વાહ દુબારા

અમે પાથરી, રંગ રંગી ચીરોડી
બધી આંગળીઓ મરોડી મરોડી...
આ વર્ષની રંગોળી.....
ગમી...?????

હવે તો હસીલે, જો આવી દિવાળી
ભલે મોંઘવારી તણી ચીસ કાળી

છે મુઠ્ઠીમાં બોનસ, ને ખોબાનો ખરચો
ઉજવણીની રીતો છે કેવી નીરાળી

દિવે તેલ રેડીને અજવાળી રાતો
પુછે કોણ, કેવી પછી રાત ગાળી..?

પુરો રંગ બેરંગી રંગોળીઓ પણ
કદી એવી રંગતને ઘરમાં ન ભાળી

છ મહીનાનું રાશન, અને શાકભાજી
ફટાકે, રકમ એટલી આજ બાળી

બનાવટથી ભરપુર ખાધી બનાવટ
હજી કોઇ ઈચ્છાઓ કેમે ન ખાળી..!!

ન ઘરમાં ટકે એનુ પુજન કરો છો
પછી એ જ કરશે સતત દેવા-વાળી

ફરી આજ પહેરીલે મહોરું ખુશીનું
ઉતારી મુકી દેજે કાલે સંભાળી

ગઝલને આ વાંચી ન વાંચી ગણી લો
કહું આજ સહુને હું હેપ્પી દિવાળી

તમને હજીયે આંખમાં રાખી મુક્યા અમે
શમણે કદી ના આપને, હરગીઝ ચુક્યા અમે

કરતાલ સાંભળી ગિરી પર્વત હતા છતાં
કેડી બનીને કુંડના ચરણે ઝુક્યા અમે

છે ફર્ક એટલો મને રાધા મળી નહીં
બાકી ઘણાયે વાંસળીમાં સૂર ફુંક્યા અમે

ભરચક્ક સભામાં શિસ્તની, લજ્જાના મંચથી
મહોરું ચડાવી મૌન તણું તાડુક્યા અમે

શ્વાસોનાં હરણ ઝાંઝવે પહોંચી શક્યા નહીં
જીવનનાં રણમાં વીરડી માફક ડૂક્યાં અમે

બંદગી મારી તને મંજુર ના
તો ખુદા, તું પણ મને મંજુર ના

આ જ હો મારું પ્રતિબિંબ આયને
ઉભવું એની કને મંજુર ના

પ્રેમનો સંબંધ, નક્કર વાતથી
સહેજ સરખો વહેમને મંજુર ના

સાવ પથ્થર-દિલ તને અથડાવવું
લેશ મારી ઠેસને મંજુર ના

દિવડાનાં કરતુતો કાળા થકી
બદનસીબી મેશને મંજુર ના

ક્યાંક તો સંતાઈ 'એ' બેઠો હશે
માર્ગથી ફંટાઈ એ બેઠો હશે

આપણા સૌના નહિ તો કોઈના
દિલ મહી પન્કાઈ એ બેઠો હશે

ફૂલ ચંદન કે છતર સોને નહિ
ઝૂંપડે ઢંકાઈ એ બેઠો હશે

કેસુડાં, ચંદન લઇ ઠાલા ફરો
પ્રેમથી રંગાઈ એ બેઠો હશે

આ કલમ એણેજ પકડાવી, પછી
સ્યાહીમાં રેલાઈ એ બેઠો હશે

વેદ, ગીતા કે કુંર્રા બાઈબલ પઢો
થઈને અક્ષર ઢાઈ એ બેઠો હશે

બંદગીને જો તમે તાણે વણો
ચાદરે ગૂંથાઈ એ બેંઠો હશે

માનવી તારા અનૈતિક ધામમાં
હર ખૂણે લજવાઈ એ બેઠો હશે