હું....વ્યસની

આંખોના બે પાન તણા બીડામાં નાખી શમણાં
ચાવીને ચકચૂર થયો એવો કે દુ:ખતાં લમણાં

નક્કરતા હુક્કામાં નાખી, સતની સટ લીધી ત્યાં
ગોટે ગોટા થઈ ધૂમાડે ઉડી ગઈ સૌ ભ્રમણા

સંબંધો પડમાં મુક્યા મેં, ચોપાટે જીવતરની
નીતીના પાસા ફેંકીને ઢરડી લીધાં બમણાં

સંજોગોના પાના લઈને સર પાડી મેં "પ્રિતી"
પત્તાએ હુકમના તમને હાથ કર્યા’તાં નમણા

હરિયો મારો સાકી, પાતો હરિરસ ઘૂંટડે ઘૂંટડે
મંદિરને મયખાને લાગી રામ રટણની રમણા

ડો.જગદીપ....૨૦-૧૨-૧૧

આજ કાગળ સાવ કોરો કટ હતો
મૌનથી ભરપુર, ચોખ્ખો ચટ હતો

વેદના ક્યાં ઠાલવે સાગર બધી
એટલા માટે જ આખો તટ હતો

એક નાની ઝંખના ઉપર ટક્યો
જીવ, પીળા પાન શો પાકટ હતો

જે હતો, તે માહ્યલો તારો હતો
આયનો ક્યાં સહેજ પણ બરછટ હતો

જીંદગીએ મોત ના માંગ્યુ કદી
તું ખુદા, કાયમનો ઉપરવટ હતો

નથી કોઈ ખોફ એને મોતનો, કારણ
ન જાણે વાર કે દિનાંકની કઈ ક્ષણ

અમે ચોપાટ રમતા જિંદગાનીની
હતા સંજોગ, લેખાં, કાળ બીજા ત્રણ

હતી બસ ફીણની ઓકાત કાંઠા પર
સહુ છું તોય દરીયાલાલના મારણ

લથડતા ગેર સમજણમાં અમે જયારે
ભરીને પી અમે લેતા જરા સમજણ

કરી દીધી અમે ખુલ્લી કિતાબો લ્યો
તમારે કાઢવાનું છે હવે તારણ

ખોબો લઈને દરિયો આખા રણમાં નાખો

ઘટનાની ઘટમાળો જાણે ક્ષણમાં નાખો

ખૂણે ખાચર બાઝેલા યાદોના ઝાળા

વડલો થઇ ઉગશે થોડા આંગણમાં નાખો

ગોપી કરતાં નજર્યું ઓલી વૃંદાવનની

પાનીએ પગની ચોંટી રજકણમાં નાખો

નિંદરમાં માણેલા સઘળા સપનાઓને

ખુલ્લી આંખે જોવા કંઈ આંજણમાં નાખો

હું ક્યા આખા મયખાનાની વાત કરું છું

અરધો પ્યાલો પીધેલો તર્પણમાં નાખો

Jagdip 15-12-11

લ્યો અમે આ અક્ષરો બદલાવમાં મુક્યા
મર્મને દરિયે, શબદની નાવમાં મુક્યા

મૌન, કોઈ આગવી રીતે ઉજવવું’તું
એટલે ટહુકા અમે સુઝાવમાં મુક્યા

બંધ આંખે ઉંઘની ખુલતી બજારોમાં
આજ શમણાં સાવ સસ્તા ભાવમાં મુક્યા

છળ કપટની હોડ જ્યારે આયને લાગી
મેં પ્રતિબિંબો બધાયે દાવમાં મુક્યા

જીંદગી ને મોતને નિષ્પક્ષ થઈને મેં
શ્વાસની બન્ને તરફ સમભાવમાં મુક્યા

પ્રતિબિંબો હવે સુધ્ધા નથી સંગાથ દેવાના

કહે છે સૂર્ય સામે આગિયાઓ બાથ ભીડવાના

શમા ને પ્રેમ-જ્વાળાના દીધા છે ખાસ પરવાના

નથી અમથા બધા બિંદાસ થઇ બળતા આ પરવાના

હસો છો, છમ્મ લીલી કુંપળો, પીળાશની ઉપર

તમે પણ કાળની પિછી વડે રંગાઈ ખરવાના

શિરસ્તો જાળવી રાખ્યો અમે, ગાલીબથી ઘાયલનો

સતત ખાલી કરો, બેફામ થઇ, સાકીએ ભરવાના

જરા દરિયાદિલી તો જોઈ લો ખારા સમંદરની

ડૂબી મરવા સમા હર સખ્શ થઈને લાશ તરવાના

સાવ અંગત છું, બુકાની છોડજે તુર્તજ

ગુફતેગુ કરવા અબોલા તોડજે તુર્તજ

ક્યાંક પગની છાપ રણમાં નાં પડે નાહક

હાથમાં લઇ બે ચરણને દોડજે તુર્તજ

અધમુઓ પથ્થર વડે થઇ જાય એ પહેલા

થાંભલો વધસ્થંભ કેરો ખોડજે તુર્તજ

ક્યા હતી ઓકાત તારી કે સતત ગૂંથે

લાગણીના દોર તૂટે, જોડજે તુર્તજ

ખુદ પ્રતિબિંબો સમો થઇ જાય એ કરતા

છળ સરીખા આયનાને ફોડજે તુર્તજ

આમ જુઓ તો સાવ નિરર્થક, છતાં અર્થની પાછળ

માણસ નામે મૃગલો દોડે, નર્યા તર્કની પાછળ

મરહમ, પટ્ટા, દુઆ, માનતા, દવા,ડોઝ ને ધાગા

પાગલ કુત્તા માફક ધસતા બધા દર્દની પાછળ

ટહુકા, કલરવ, ચિચિયારીઓ, ડણક ગહેક ને લાળી

નાહક માથાફોડી કર તું નવી તર્જની પાછળ

ગૌર બદન, ચોડી છાતીઓ અંગ બધા અણીયાળા

ઘડપણ ઉભું સાવ અડીને છળયા ગર્વની પાછળ

જીવન રૂપી તજી કાંચળી આતમ સરકી જાતાં

સત્કર્મોના લીટા માતર રહે સર્પની પાછળ

નામ છે માટેજ હું બદનામ છું

ધોબીઓ વચ્ચે સદાયે રામ છું

જાણ પણ સહેજે નથી આગાઝ્ની

તે છતાં હર વાતનો અંજામ છું

મોહ, માયા, રાગના ઘેઘુર શા

વૃક્ષ નીચે બેસતો નિષ્કામ છું

જિંદગી જેની સજા રૂપે મળી

એવડો સંગીન હું ઈલ્ઝામ છું

હું ગઝલના ગામમાં ધૂણી કરી

શબ્દની ફૂંકુ ચલમ બેફામ છું

Jagdip Nanavati
શેરીએ તારી કશું ઠેબે ચડ્યું
એમ કરતા દિલ મને પાછું જડ્યું

સાવ હળવા ફૂલ જેવું થઇ જવું
સહેજ ઝંઝાવાત માં ભારે પડ્યું

એક પીછું આશ લઇ અરમાનની
બેય પાંખો વીંઝતું આભે અડ્યું

આજ તસ્બી ભૂલથી હોઠે અડી
રોજ સાલું મૈકદે જાવું નડ્યું

ક્યા રહી પહેચાન કોઈ કબ્રની
એક સરખું મોતનું મહોરું ઘડ્યું

મૌનને બોલાવવા કોશિશ ન કર
શબ્દને ગૂંગળાવવા કોશિશ ન કર

ફૂલ તારે હાથ ગર આવે નહિ
કંટકોને વાવવા કોશિશ ન કર

છે પ્રતિબિંબો પરંતુ છળ હતા
એમને સરખાવવા કોશિશ ન કર

હાથની બાજી રમી લે, નાંસમજ
પાનને સરકાવવા કોશિશ ન કર

એ ખુદા છે, માફ કરશે બે ઘડી
હર વખત અજમાવવા કોશિશ ન કર

ટેરવે ઉભરાઈ મારા શબ્દ ઢોળાયા

ને પછી દર્દે જીગર થઇ ખુબ ઘોળાયા

સ્વપ્ન તો જોયા ઘણા, કિન્તુ પથારીમાં

સળ બની એકાંતના ચોપાસ રોળાયા

સહેજ તારા વહેમનો પથ્થર પડ્યો ને, જો

આપણાં સંબંધ કેરા નીર ડહોળાયા

દિલ, જીગર, આંખો, સતત ધબકાર ને શ્વાસો

એમનું પરબીડિયું ખુલતા ઝબોળાયા

ભાગ્યના બે ચાર લીટા ખુબ સાચવવા

હાથની મુઠ્ઠી કરી, તો સાવ ચોળાયા

મુક્તક....

એક મુઠ્ઠી રણ, ભરી લીધું અમે

ને પછી મૃગજળ સતત પીધું અમે

દોડજો, આ છળ હવે ખૂટી જશે

એટલું મૃગને ફકત કીધું અમે..!!

મધદરિયે સૌ કારસ્તાનો ખોટા કરતો

પશ્ચાતાપે કાંઠે એ પરપોટા કરતો

મસ્જીદમાં જે કહેવાનું એ નહોતો કહેતો

છત પર જઈને અલ્લાહને હાકોટા કરતો

અફવાઓને વિધ વિધ કાનોમાં સિંચીને

રજ સરખી વાતોના પર્વત મોટા કરતો

પલ્લું હરદમ સરખું રાખે એ તો નક્કી

સ્થાવર જંગમ વિસ્તારી દિલ છોટા કરતો

આદત થઇ બિચ્ચારો થઈને મેળવવાની

શ્વાસે શ્વાસે માણસ ક્વોટા ક્વોટા કરતો

પાંપણના સુંવાળા પડદા સહેજ ખસેડી નજર્યું નાખો
અશ્રુ સરતાં બે ત્રણ, બાકી અંદર ઘુઘવે દરિયો આખો

સંબંધોના સરવાળાઓ પળપળ ક્ષણક્ષણ બદલાતા રે...
શબરી થઈને ક્યાં લગ ખાટા મીઠા ઘટનાનાં ફળ ચાખો

લીલા કુણાં ફર ફર થાતાં પર્ણો જોતા એવું લાગે
ટહુકાની સોબતમાં રહીને ડાળીઓ ફેલાવે પાંખો

જીવતરના પહેરણને છેડે, ધ્રુજતા હાથે લુછતાં લુછતાં
ચશ્મામાથી બચપણનો ચહેરો ઉભરાતો ઝાંખો ઝાંખો

ઢળતી આંખો, ઢળતો સુરજ, ઢળતી’તી પ્યાલીમાં હાલા
હું તારા પર ઢળતો સાકી, સુર્રાહીને ઢળતી રાખો

મુક્તક

ઝાંઝવાને ચોતરફ કાપ્યું અમે

નામ એને આયનો આપ્યું અમે

મૃગ બની હું ક્યા સુધી દોડ્યા કરું

બિંબ થઇ ઊંડાણને માપ્યું અમે

રણોત્સવ

રણને કણ કણ રંગાયો છું

હરણાં માફક રઘવાયો છું

મૃગજળની વાતો કહી કહીને

હું પણ થોડો ભીંજાયો છું

લીલપ નામે છૂટક છૂટક

કાંટે કાંટે ફેલાયો છું

મીઠા જળની વીરડી રૂપે

ચોરે ચૌટે ખોદાયો છું

લૂ ની લથબથ લિજ્જત પાવા

આસવ થઈને ઘૂંટાયો છું

વહાણાના વંટોળે બેસી

ચારે બાજુ ફૂંકાયો છું

આઠે અંગે વાંકા નામે

બદ્નામીમાં પંકાયો છું

લખતા લખતા ક્યારે જાણે અક્ષર થઇ ગ્યો

તલવારેથી બંદો સીધો બખ્તર થઇ ગ્યો

ઝાકમઝાળા ફેટાનું ફૂમતુ થાવામાં

અન્ગરખાનું મેલું ઘેલું અસ્તર થઇ ગ્યો

ઈશ્વર, અલ્લાહ, જીસસ વચ્ચે લાથાડાયેલો

માયખાનેથી પાછા ફરતા પગભર થઇ ગ્યો

સુખમાં દુઃખમાં સથવારાના દાવા કરતો

અંધારામાં પડછાયો છૂ મંતર થઇ ગ્યો

સંબંધોને તાણે વાણે બરછટ એવો

રુદિયો મારો સુક્ષમ જેવો નશ્વર થઇ ગ્યો

Jagdip Nanavati
અંધારાને ઝંખે દીવો
અજવાળાને ક્યા લગ પીવો

નડતી હો જો સંકુચિતતા
ખોલી નાખો આંતરસીવો

મધ દરિયાનો માણસ છે એ
કાંઠે શું કરશે મરજીવો

એકાબીજા ડરવા કરતા
ખુદના પડછાયાથી બીવો

સૌને અર્જુન થઇ જાવું'તું
હાજરમાં નહોતા ગાંડીવો

આંસુની ઓળખાણ ભલા રાખજો તમે

દિલના ઝખમની જાણ ભલા રાખજો તમે

હાથે હલેસા, હામ જીગરમાં હશે છતા

શઢમાં હવાનું તાણ ભલા રાખજો તમે

પંખીની આંખ ક્યાંક અચાનક નજર ચડે

તાકી ધનુશે બાણ ભલા રાખજો તમે

ક્યારે ખબર આ જાત હવે ઓગળી જશે

પરછાઈનું એંધાણ ભલા રાખજો તમે

મૃત્યુને પહોંચવું તો ફરજીયાત થઇ પડે

શ્વાસો તણું ધિરાણ ભલા રાખજો તમે