ચૂમતો ધરતી તને સુરજ, સમી સાંજે સદા
તોય શરમાતો, થઈ ને લાલ એ, વાહ રે અદા..!!

ડોકીયું કરતો સતત બારી મહીં અન્યોન્યની
આયના નામે જરા બારી નિરખજે એકદા

સાવ અવગણતા તમે સાકીને, શેં ચાલે ખુદા..?
જેટલી મસ્જીદ નગરમાં, એટલા છે મૈકદા..

મૃગજળે જે વૃક્ષ સિંચાયું, તમે એની તળે
ગ્યાન દીધું હાંફતા હરણોનું , દેવી શારદા

જીંદગી ચૂકવી, અમે માંગી લીધી’તી જે કબર
સંગમરમરની ભલે, પણ છે ઘણીએ આપદા

દુનિયાના આકાશે ઉડતાં આપણ સૌ પતંગ રે
નાના મોટા રંગબીરંગી જેવો જેનો રંગ રે

.
કોઈની દોરી ટૂંકી, કોઈની લાંબી જેવા ભાગ રે
કો’ આંબે આકાશે, કોઈની ઠુમકીઓ બેઢંગ રે

.
એક બીજાની હુંસા તુંસી, કાઇપો કાઇપો થાય રે
ખેંચ ખેંચમાં વીટવું ભુલતા, ગુંચળામાં સહુ તંગ રે

.
એક ઉડે ગંભીર સ્થિર થઈ, એક ફુદકતો જાય રે
સ્થિત પ્રગ્નને વંદી સઘળા, રહેતા કાયમ દંગ રે

.
ક્યાંક ફાંટવું, સહેજ તુટવું, જીવનની ઘટમાળ રે
લાગણીઓની લુબ્દી મારો, ઘાવ ભરેલા અંગ રે

.
સાંજ પડે ને વહેલુ મોડું, છે જ કપાવું પંડ રે
કોઈ ઝાંખરે, ઉડવા પાછું, કોઈ અલખને સંગ રે

સમાધાન થોડું કરો કંટકોથી
પછી મહેકશે જીદગી ખુશ્બુઓથી

તને એનો અંદાઝ પણ હોય ક્યાંથી
ઝખમ વણ ઉકેલ્યા મળ્યા દોસ્તોથી

ખુદ્દા વાત થાશે તમારી, એ ડરથી
રહું સહેજ છેટો હવે મસ્જિદોથી

તમે જો પ્રતિબિંબ થઈને જ આવો
ચરણ હું પખાળું નર્યા મૃગજળોથી

પ્રથમ વાર પહોંચ્યો કબરની લગોલગ
રહ્યો આજીવન દુર હું મંઝિલોથી

ઝુલણા છંદ...( જાગને જાદવા કૃષ્ણ ગોવાળીયા...)


શબ્દના અવનવા અર્થ વાઢી અમે ખેતરે ઝુલણા છંદ વાવ્યા
ને રજુઆતને દાદ સીંચી તમે, લ્યો ગઝલને પછી ફુલ આવ્યા

ગીત, મુક્તક, ગઝલથી લચ્યા વૃક્ષ પણ, મહેફિલે હાથ ના કોઈ ઝાલે
નામ શબરી તણા બોરનુ આપતા શેર મારા બધાને જ ભાવ્યા

મેઘલી રાતમા હાથ સળગાવતો, કાફીઆ ને રદીફ રાસ રમતાં
જેહ ખોવાઈ’તી નથ જડી ગઈ મને, ગીત વૃંદાવની તેં લખાવ્યા

એક હુંડી લખી નામ તારે હરી, ધામ અક્ષર, ધરી હાથ લેજો
કર્મ મારૂં હતું, મર્મ તારો, કહી વ્હાણ વિશ્વાસના મેં વહાવ્યાં

શ્વાસ ને મોહની કેદમાં હું સતત, કેમ કેદાર ગાવો અમારે
શિશ ઝુક્યું, પડે હાર તારો ગળે, એમ મક્તા થકી અંત લાવ્યા

૨૦૧૦ નો યાદગાર પ્રસંગ
આ વર્ષનો છેલ્લો દર્દી.....

૩૧મીના રાત્રિના શીર્ડી દર્શન કરી મુંબઈ
ટ્રેઈનના એ.સી. કોચમાં પાછા ફરતાં રાતે
૧૧ ને ૩૦ મિનિટે સુતો હતો ત્યાં ટી.ટી. સાથે
અમુક લોકો ચર્ચા કરતા હતા તે મારા કાને
પડતાં હું ઉઠી ગયો.....
ચેઈન ખીંચો....
દાકતર કો બુલવા કે રખ્ખો....
બહુત બેચેની હોતી હૈ.....
હાર્ટ એટેક હી લગતા હૈ....
દોનો બુઝુર્ગ અકેલે હી હૈ....
વિગેરે સંવાદો સાંભળી હું ત્યાં પહોંચ્યો..
લીસ્ટમે સે કોઇ દાકતર ઢૂંઢો....કોઈ બોલ્યું...
મેં હી ડોક્ટર હું...મેં કહ્યું અને ચાર ડબ્બા આગળ
મને લોકો લઈ ગયા...૭૦ વર્ષની આસ પાસના
દંપતિ માના માજીને છાતીમાં સખત દુ:ખાવો
થતો હતો.....ડાયાબીટીસ અને બી.પી. બન્નેના દર્દી હતા...
દવા કોઈ પણ ભેગી નહોતી.....મારી પાસે મારા હાથ અને
અનુભવ સિવાય કશું જ નહોતું..માજી ને તપાસીને બહુ
સહેલાઈથી જણાતું હતું કે માજીને સીવીયર એન્જાઈનલ
પેઈન હતું.....હાર્ટ એટેક પણ હોઇ શકે...ગાડી પુણે થી
૪૦ મિનિટની દૂરી પર હતી...તુર્તજ મે આસપાસના લોકો જે
પોતાની દવાઓ લેતા હોય તે મને બતાવવા જણાવ્યું....
જાણે અક્ષય પાત્રો ચારે તરફથી મને ઘેરી વળ્યા હોય
એમ પોતપોતાની દવાના ડબ્બા, ખોખા. સ્ટ્રીપ્સ વિગેરે
મારી આગળ ધરી દીધાં...અને માજીના નસીબ કહો
કે તેમની ઉપર સાંઈની કૃપા કહો કે આજુબાજુના લોકોની
સહાનુભુતિ કહો કે મારા નસીબ કહો પણ....જરૂરી એવી
૬ કે સાત પ્રકારની દવાઓ બધા "જીવન પાત્રોમાં" થી મને
મળી રહી.....માજીને ૧૦ મિનિટમાંજ રાહત થઈ ગઈ અને ૪૫
મિનિટ પછી પુણે આવતાં ડો. આવી ગયા અને માજીને વધુ નિદાન અને
સારવાર માટે ઉતારી લીધાં.....વૃધ્ધ બુઝુર્ગે મારી પાસે આવી અને
મારો હાથ દાબી કશુંજ બોલ્યા વગર મારી સામે જોયું
તે આજે પણ ભુલાય તેમ નથી....કારણ તેની આભારવશ
આંખોમાં મે એજ કરૂણા અને આશિર્વાદના ભાવ જોયા જે
હું સાંઈની મુર્તિમાં જોઈને આવ્યો હતો.....મે એનામાં સાઈ જોયા કે તેણે
મારામાં સાઈ જોયા તે તો સાઈ જ જાણે......પણ મારૂં નવું વરસ
અનોખી રીતે ઉજવાય ગયું......
ચાલો આપ સહુને પણ નવા વર્ષની શુભકામનાઓ...

મિત્રો,
એક અઠવાડીયા માટે મુંબાઈની યાત્રા
અને શીરડી સાંઈબાબાની જાતરા કરી આવ્યો....
શીરડીના અલૌકિક વાતાવરણમાં સુઝી આવેલી
રચનાઓ એક પછી એક પેશ કરીશ......
ખાસ વાત.....સામાન્ય રીતે હર વર્ષ હું શીરડી
૧૯૬૮ની સાલથી જાઉં છું....અને દરેક વખતે
આપણા ગુજરાતીઓ ની સંખ્યા કુદકે ને ભુસકે
વધતી જતી જોતો હોઉં છું.....એટલી હદે કે ૩૦ થી
૪૦ ટકા ગાડીઓ ગુજરાતની હોય છે....પણ....
આ વખતે ક્રિસ્ટમસ અને ન્યૂ યર ના દિવસો
દરમિયાન તમે નહી માનો પણ સમ ખાવા બે થી
ત્રણ ગાડીઓ ગુજરાતમાથી જોઈ અને રડ્યા ખડ્યા
ગુજરાતીઓ દેખાયા.......ખબર નહી કેમ..??
કદાચ "રેલમ છેલ" છબીલો ગુજરાતી...!!!!
ખેર બાબાની પવિત્ર જગ્યાએથી સ્ફુરેલી પહેલી
રચના.....

ભીડમાં ભરચ્ચક ભરી ભક્તિ હતી
સાંઈ તારા નામની શક્તિ હતી

કોઈ ગેબી હાથ આજે સેંકડો
દિલ તણી રજુઆતને લખતી હતી

શિશ ચરણોમાં ઝુકાવી નીકળ્યા
હર લલાટે સંતની તકતી હતી

એક શ્રધ્ધા ને સબૂરી પર જુઓ
કેટલી આકાંક્ષા ટકતી હતી

જે ફકીરી લાકડે પ્રગટી હતી
આજ સોના મહોરથી ધખતી હતી

પાર કરવા આજ ભવસાગર હવે
એક "બાબા" નામની કશ્તિ હતી

આયને ચહેરો ઉતારી આવ તું
ને પછી મન આપણા સરખાવ તું

રે..! કિનારે પથ્થરો તો સૌ બને
એક પરપોટો બની બતલાવ તું

સાત દરિયા પાર કરનારા, થશે
બે જ ઘુંટે જામમાં ગરકાવ તું

દે ખુદા મરહમ સરીખો હમસફર
તે પછી દેજે સફરમાં ઘાવ તું

માંડ શમતાં લાગણીના પૂર જ્યાં
ત્યાંજ પાલવ રેશમી સરકાવ તું

જીંદગી આખી છુપાયો તું, હવે
હું છુપાયો કબ્રમાં, દે દાવ તું

ઈશ્વર તારો વધ કરતા એ અણજાણે

સંસદનો તો રોજ કરે છે, સૌ જાણે

પથ્થરે લીલી કુંપળ, ક્યા બાત હે
પંકમાં ખિલ્યું કમળ, ક્યા બાત હે

દર્પણે દુ:ખના અમારાં, દોસ્તો
આપના ચહેરા અકળ, ક્યા બાત હે

જળ ભર્યા જામે મદિરા બુંદ બે
સાત કોઠે ઝાક ઝળ, ક્યા બાત હે

જેમની ગલીએથી નીકળ્યો મૈકદે
પુછતા મારા કુશળ, ક્યા બાત હે

નિષ્ફળોની કાંધ પર ડગલું ભરી
મંઝિલો પામો સફળ, ક્યા બાત હે

કબ્રમાં છે વાસ્તવિકતાઓ નરી
દંભ, દેખાડો, ન છળ, ક્યા બાત હે

સ્તબ્ધતાથી એટલી ગઈ’તી સડી
એક ટહુકે ડાળખી બટકી પડી

વાયરો ચૂમી તને, પડઘાય જો
એજ બાધા, એજ રાખું આખડી

બેય કાંઠા, પાપણો અમને દિસે
ને નદી અશ્રુ ભરેલી આંખડી

ખળભળી ગઢની દિવાલો તે છતાં
ડેલીએ સાંકળ હજુ વટની ચડી

જીંદગી અતડી ભલે લાગી હતી
સોડ ભારે, મોતની, મળતાવડી

ખુદા મૈકદે બંદગી જો કરૂં હું
મસિદોમા શા કાજ પીતા ડરૂં હું

ભલે નાવડી માત્ર દ્યો, હાથ મારી
હલેસા વગર સાત સમદર તરૂં હું

ચરણ દાદની છાપ છોડે અગર બે
હરેક મોડ ઉપર ગઝલ પાથરૂં હું

નઝારો આ કુદરતનો લૂંટ્યા સબબની
સઘન પૂછતાછે સતત થરથરૂં હું

કબરમાં છે આલમ સુકુને, કહો તો
સવારે જીવી, રાત હરદમ મરૂં હું

દરેક જણને કોઈને કોઈ કવિતા સ્પર્શી ગઈ
અને કવિતા તરફ ઝોક વધ્યો અને રચનાકાર
થઈ જવાયું.......મારી વાત જરા અલગ છે,
સંજોગોએ મને એવો ઘેરી લીધો કે અંતે પદ્ય
રચનાઓ લખ્યા વિના રહેવાયું નહી...
પહેલો સંજોગ, જુનાગઢમાં જન્મ....અને કવિ
પ્રફુલ્લ નાણાવટી સાથે કાકા હોવાને નાતે
સંયુક્ત કુટુંબમાં રહેવું, એ બીજો સંજોગ...નરસિંહ મહેતાની
કર્મભૂમી જુનાગઢ નગરીએ અગણિત મુર્ધન્ય કવિઓની
ભેટ ગુજરાતી સાહિત્યને આપી છે...કાકાને ત્યાં
કવિગોષ્ટિ દર મંગળવારે થતી ત્યારે ખુણામાં
બેસી પ્રતિષ્ઠિત કવિઓ જેવા કે મનોજ ખંડેરિયા,
શ્યામ સાધુ, રાજેન્દ્ર શુક્લ પ્રફલ્લ નાણાવટી,
બરબાદ જુનાગઢી, દરબાર સાહેબ ( રૂસવા મઝલૂમિ)
ગોવિંદ ગઢવી વિગેરેને ખુબ સાંભળ્યા, ખુબ માણ્યા
અને કદાચ અજાણતાજ ઉરમાં ઉતાર્યા...એ સંજોગ ત્રીજો,,,
મારા ખાસ મિત્ર અને રાહબર કવિ ડો, ઉર્વીશ વસાવડાના
પ્રથમ સંગ્રહ ’પિંછાનું ઘર’ ના વિમોચન પ્રસંગે મુશાયરાના
માહોલ વખતે કદાચ નાનપણની સંઘરાયેલી ઉર્મિઓ
સળવળી અને અંતે મારે પણ કંઇક લખવું એ નિર્ધાર
સાથે લખવું શરૂ કર્યુ, એ સંજોગ ચોથો.....પ્રસંગોપાત ઘટનાઓ વિષે
લખવાની આદત પડી ગઈ....કયા સ્તર સુધી પહોંચ્યો
એ તો ખબર નથી... પણ.લયના સ્તર સુધી પહોંચવા મથી રહ્યો
છું...!!!!! અને આજે એ જ બચપણની યાદો અને પ્રેરક પાત્રોને વણી
એક ગઝલ લખી નાખી,,,, એ જ અહી પ્રસ્તુત છે..

સાવ રે ખંડેર સરખા મન મહી
ઈન્દ્રરાજે શ્યામની વાતો કહી

મન પ્રફુલ્લિત થઈ અને બોલી ઉઠ્યું
લઉં ગઝલ કરતાલ, બીજું કંઈ નહી

ઊરમાથી વિષ સઘળું નીકળ્યું
ચોતરફ ગોવિંદની ગાથા ચહી

સહેજમાં બરબાદ થાતો રહી ગયો
છંદ ઝુલણે આજ પણ જીવું અહીં

કુંડ દામોદર થકી બોળી કલમ
જ્યાં લખું, નરસિંહના પગલાં ત્યહીં

અરમાનોના ફુગ્ગા લઈને ફરતો માણસ
સૌની પાસે ટાંકણીઓથી ડરતો માણસ

ઘુઘવે દરિયો, અણગમતી ઘટનાનો ત્યારે
નાની અમથી પ્યાલી સાંજે ભરતો માણસ

આકાશે ખરતાં તારાની વાટે કાયમ
ઈચ્છા ઈચ્છા કરતો અંતે ખરતો માણસ

હું પદની ટોચે બેઠેલો, સંજોગોએ
અલ્લાબેલી ચોકટ પર કરગરતો માણસ

મરજીવો થઈ દળદળમાં ઉતરતો જાતો
મડદું થઈને ખાલી હાથે તરતો માણસ

શબ્દ સાથે મેં સુંવાળો સાથ માણ્યો’તો
ને ગઝલ જનમ્યા સુધી સંગાથ માણ્યો’તો

કર અમે બાળ્યો મશાલે, સ્ત્ય છે, કિંતુ
શિર ઉપર એ બાદ, ગેબી હાથ માણ્યો’તો

શું ભર્યું છે સાકીએ, એ કોણ પુછે છે
કેટલીએ વાર કડવો ક્વાથ માણ્યો’તો

આયનાનું ઋણ હું જાહેરમાં ચુકવું
આત્મશ્લાઘામાં ઘણોયે સ્વાર્થ માણ્યો’તો

શૂન્યતા વ્યાપી, કબરમાં ઉત્તરો મળતાં
જીંદગીનો કેવડો પ્રશ્નાર્થ માણ્યો’તો

જીવનની સાપ સીડીના અમે મહોરા હતાં
કદી ટોચે કદી તળીયે ભટકનારા હતાં

નથી અમથો તમારો બાગ નફરતનો ખિલ્યો
તમારી લાગણી ખાતર,-અમે ક્યારા હતાં

અમારી આંખ ફરકે, દિલ જરા થડકે વધુ
તમારા આગમનના બે જ વરતારા હતાં

કલમમાં શાહી ક્યાં, લોહી અમારૂં બોલતું
તમે માન્યુ અમે અવસર ઉજવનારા હતાં

ઝઝુમ્યો મોત સામે, જીદગી આખર સુધી
બધા કહેતા, ખુદાને કેટલા પ્યારા હતાં

સહજતા પામવી કપરી ઘણી છે
મુલાયમ કાચ પર હીરા કણી છે

સમયના કાંગરા ભુલી ગયા કે
ઈમારત સાવ તળીયેથી ચણી છે

તમારી હર અદા, મૃગજળ સરીખી
અમે ઓ બેવફા, અંગત ગણી છે

ભલે ગાતા ન હો, જાહેરમાં પણ
ગઝલ મારી બધાએ ગણગણી છે

સતાવ્યા જીંદગીના સહુ, સુતા છે
મઝારે એક સરખી લાગણી છે

પનિહારી

છલકી નારી
તું પનિહારી

રૂદિયે સીધી
માર કટારી

દડતે પાણી
જાતો વારી

જલતી સરિતા
બનતી ખારી

પનઘટને તો
જલસા ભારી..!!

તરૂવર સઘળે
નજર્યું ઠારી

આભે ચમકી
આંખ્યુ મારી

ઈશ્વર તારી
છે બલિહારી

मयखानेसे सीखी बातें जीनेकी
वो क्या देगा आज सझा ए पीनेकी

चूपकेसे ही पीता हुं में सदियोसे
चूपकेसे अब आदत हो गई गिरनेकी

दिवारोपे शीशा रखना छोड दीया
रहेती है हैरानी खुदसे गिरनेकी

हमने रखें झख्मोको इन उंगलीपे
उनको फुरसत मिलती है ना गिननेकी

फुसला कर के रखा है कुछ सांसोको
उम्मीदें है अब भी उन्से मिलनेकी

मुस्कुरा दो, जिंदगी हम जी लेंगे
रुठ जाओ गर जहर भी पी लेंगे

हूस्नका तेरे, गवाह सारा जहां
गर जरूरत हो, खुदा को भी लेंगे

पांव चाहे लडखडाए, हम मगर
जाम तेरे हाथ ही, साकी लेंगे

ना गवारां हो, हमारा बोलना
होंठ ये लबसे तुम्हारे, सी लेंगे

आखरी लम्होमें शायद हो ना हो
नाम जब लेंगे तुम्हारा ही लेंगे

પડઘા સાથે ખામોશીના સગપણ જેવું
જીવતર મારૂં અંધારામાં દર્પણ જેવું

ખુશ્બુ તારી, ના હો સહેજે, શ્વાસોમાં જો
મધમાં લાગે ખુટતું હો કંઈ ગળપણ જેવું

જે કંઈ છે તે આ છે અલ્લાહ, મયખાનામાં
પ્યાલીને તું સમજી લેજે તર્પણ જેવું

મારૂં હોવું મહેફિલ વચ્ચે તારી, જાણે
પગમાં ચોંટી મેલી શી એક રજકણ જેવું

ક્ષણના તાણા વાણા વણતાં ઘટના સાથે
પહેરી લીધું આખર પહેરણ ઘડપણ જેવું

ખુલ જા સીમ સીમ બોલ્યા ન્હોતા, તોયે ખુલતાં
મૃત્યુના આ દ્વારે લાગે અડચણ જેવું